شوان جاف23/6/2018 508 جار بینراوە

توركیا له‌ كۆتایی خه‌لافه‌تی ئه‌ردۆغاندا


ئه‌ردۆغان ئه‌و كاره‌كته‌ره‌ نه‌گریسه‌یه‌ قه‌ده‌ری ووڵاتێك ده‌چه‌رخێ نێت بۆ كه‌ناری ئارامی كه‌ له‌نگه‌رگرتنی یه‌كسانه‌ به‌ هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی بیرۆكه‌ی خه‌لافه‌تی نیمچه‌ ئیسلامی له‌ به‌رگی عیلمانیه‌تدا ، دادوگه‌شه‌پێدان وەک زه‌رورێتێكی تێست كردنی تاقیكاری گرنگ بوو بۆ ڕۆژئاوا تا دڵنیابنه‌وه‌ له‌ باگراوندی بیرۆكه‌ی خه‌لافه‌تی ئیسلامی توركی له‌ به‌رگی میان ڕه‌ویدا چونكی توركیا ده‌مێكه‌ ده‌رگای به‌ ئه‌ورپیه‌كان گرتووه‌ بۆ فه‌رموو لێكردنی بۆ ناو ئه‌وومه‌تی ئه‌ورپی یان بڵێن به‌مانا سیاسیه‌كه‌ی یه‌كێتی ئه‌وروپا ، به‌ خه‌یاڵی توركه‌ فاشیسته‌كان پێیان وابوو داخڵ بوون به‌ یه‌كێتی ئه‌وروپا ساناتره‌ له‌ به‌شداری كردن له‌ هاوپه‌یمانی باكوری ئه‌طله‌سی به‌ بێ له‌به‌رچاوگرتنی بارودۆخی گۆڕانی جه‌مسه‌رگریری زلهێزه‌كان .

خۆ ئاماده‌كاری تووركیا بۆ ئه‌وروپایه‌كی به‌هێز خه‌ونێكه‌ تا دواچركه‌ له‌ ستراتیجی ده‌وڵه‌ت باشی باوكی توركه‌كانه‌وه‌ تا باوكی تیرۆر درێژه‌ ده‌كێشێت به‌ڵام ئه‌سته‌مه‌ ئه‌م بیرۆكه‌یه‌ له‌ مره‌كه‌بی كاغه‌زه‌وه‌ ببێته‌ كردارێك له‌ زه‌وی سیاسی ئه‌ورپادا سه‌وز ببێت چونكه‌ توركیا به‌ تونێلی مه‌رجه‌ (24) خاڵه‌ كۆنگرێتیه‌كه‌ی ئه‌ورپادا تێپه‌ڕێت ده‌وڵه‌ته‌ پانوپۆڕه‌ (81) پارێزگاكه‌ی جموری باوكی توركه‌كان وه‌ك گۆمی مه‌نگ له‌ ئه‌نادۆڵدا ده‌گیرسێته‌وه‌ ، بۆ مامه‌ڵه‌ كردنی توركیا له‌گه‌ڵ ئه‌و دۆخه‌دا و تێپه‌رینی به‌ پردی سیراتی ئه‌وروپا خۆی له‌ جه‌هه‌نه‌می دابه‌ش بووندا ده‌دۆزێته‌وه‌ ، چونكه‌ مافی مرۆڤ یه‌كه‌م وێستگه‌ی تاقیكاری و فلته‌ر كردنی ده‌وڵه‌تی توركیایه‌ ، ئایا بارودۆخی توركیا به‌رگه‌ی ئه‌و جۆره‌ كردارانه‌وه‌ ده‌گرێت به‌ دڵنیاییه‌وه‌ نه‌خێر ئه‌ردۆغان برا گوله‌نیه‌كانی خزانده‌ زیندان ده‌بێت برا (كورد و ئه‌رمه‌ن و بۆشناخ ، رۆمانی ، قوبرص . یۆنان... هتد) وه‌ قه‌تلوعامی ئه‌رمه‌نه‌كان له‌ داداگاكانی جیهاندا چۆن سڕده‌كرێت ؟ ئایا ئه‌وروپایه‌كی مه‌سیحی شمشێری خوێناوی به‌گه‌ردنی ئه‌رمه‌نه‌كان چۆن ده‌كاته‌ برا به‌شی راسته‌قینه‌ی خۆی ؟ چونكه‌ دانیشتوانی توركیا 419 ملیۆن كه‌سه‌ توركیاش 83 ملیۆن ئه‌وكات ده‌بێت له‌ هه‌ر 5 یۆرۆیه‌ك یه‌ك یۆریۆ بۆ توركیا خه‌رج بكات وه‌ له‌ هه‌ر 5 تاكێكی ئه‌وروپی یه‌كێك ئاینی ده‌بێته‌ موسڵمان ، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ بارودۆخی خراپی لیره‌ی توركی و ئابووری داته‌پیوی ده‌وله‌ت .


پارتی داد و گه‌شه‌ پێدان به‌ پشت به‌ستن به‌ پاشخانی مێژووی ده‌وله‌تی خه‌لافه‌ت و به‌ سود وه‌رگرتن له‌ عه‌لمانیه‌تی توركی پۆلیسی به‌ كۆكردنه‌وه‌ی ده‌نگه‌ نارازیه‌كان بۆ لێدانی زورنا بۆ چاكسازی ئابووری توانی عه‌رشی ده‌وله‌ت بگرنه‌ ده‌ست به‌ڵام ئه‌م خه‌ونه‌ قۆناغ به‌ قۆناخ خه‌ونی هیوای لایه‌نگرانی ئاك پارتی له‌گۆرنا هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ برا گوله‌نیه‌كان تۆمه‌تبار كران به‌ مه‌ترسی له‌سه‌ر ئاسایشی ده‌وله‌ت له‌ ده‌زگای میت ته‌سفیه‌ كران دواتر بوونه‌ كوده‌تاچی و له‌سه‌ر پردی ئه‌سته‌نبوول درانه‌ به‌ر تاكه‌ نه‌عل دواتر بوونه‌ عه‌میلی ئیسرائیل و ئه‌مریكاو توندكران له‌ زیندان فتح الله گوله‌نیش بویه‌ تیرۆرستێك و هیچی تر ئه‌مه‌ ده‌مانگه‌یه‌نێته‌ ئه‌و ڕاستیه‌ی كه‌ بناغه‌ی ئه‌م هێزه‌ میانڕه‌ویه‌ له‌ ناواخندا توندڕه‌وێكی شه‌رعین چونكه‌ هه‌ردوو بالی دروست كه‌ری دادوگه‌شه‌پێدان ده‌بنه‌ تێرۆرست له‌ ئه‌مری واقع ده‌سه‌ڵاتداری گوله‌ن تیرۆرسته‌ و كوده‌تاچیه‌ ئه‌ردۆغانیش پاڵپشتی داعش ده‌رچوو ، له‌ولاشه‌وه‌ ئابووری توركیا له‌بری بوژانه‌وه‌ جوانه‌مه‌رگ كرا لیره‌ش بویه‌ كاغه‌زێكی بێ كه‌ڵكی بێ قیمه‌ت له‌ بازاڕی جیهانیدا.


ووزه‌ و كاره‌بای به‌رده‌وام یه‌كێكی دیكه‌یه‌ له‌ مه‌رجه‌كانی یه‌كێتی ئه‌وروپا توركیاش بۆ ئه‌وه‌ی مه‌رجی توندوتۆڵی خۆی بكات بۆ یه‌كێتی ئه‌وروپا له‌گه‌ڵ ڕوسیای دژبه‌ ئه‌وروپا واژۆی بنكه‌ی ئه‌تۆمیكرد بۆ به‌رهه‌مێنانی ووزه‌ (10% ووزه‌ له‌م بنكه‌وه‌ دابین ده‌كرێت كه‌ كاره‌بای شاری ئه‌سته‌نبوول دابین ده‌كات و ئه‌م پرۆژه‌ له‌ ساڵی 2033 ته‌واوده‌بێت) له‌كاتێكدا توركیا ده‌توانێت میكانیزمی تر بگرێته‌به‌ر بۆ ئه‌م كێشه‌یه‌ ، ئه‌مه‌ له‌لایه‌ك له‌لایه‌كی تر پێویسته‌ ئه‌ندامانی (NATO) نابێت چه‌كی رووسی بكڕن چونكه‌ ته‌كنه‌لۆژیای راداری رووسی (10) ساڵ له‌پێش ئه‌مریكاوه‌یه‌ ئه‌مه‌ش مه‌ترسی له‌سه‌ر ئاسایشی دیجیتال و سیسته‌می خودكاری ته‌كنه‌لۆژیای چه‌كی ناتۆ دروست ده‌كات به‌ڵام توركیا ڕێكه‌وتنی به‌ گوژمه‌ی (3.5) ملیار واژۆ كردووه‌ بۆ كرینی موشه‌ك و چه‌كی پێشكه‌توو ، ئه‌مه‌ سه‌ره‌رای ته‌پینی ئابووری ودابه‌زینی ئاستی خزمه‌تگوزاری ده‌وله‌ت بۆ تاك و دابه‌زینی ده‌خلی تاك له‌لایه‌ك و به‌رزبوونه‌وه‌ی باج خزانی لیره‌ی توركی كه‌م بوونه‌وه‌ی داهاتی كه‌رتی گه‌شتیاری نه‌مانی بازاری چالاكی ساغ كردنه‌وه‌ی كالای توركی ئه‌مانه‌و چه‌ندین قه‌یرانی نێوخۆی توركیا و خه‌لافه‌ته‌كه‌ی ئه‌ردۆغان له‌كوێ له‌نگه‌ر پێده‌گرێت.


هه‌ڵبژاردنی ئه‌مجاره‌ی توركیا به‌بێ ساخته‌كاری تێناپه‌ڕێت هه‌موو لایه‌ك ئه‌وراستیه‌ی بۆ ده‌ركه‌وتووه‌ ، وه‌ به‌كۆتا قۆناغی و خولی هه‌ڵبژاردنی ده‌وله‌ت داده‌نرێت كه‌ پارتی دادوگه‌شه‌پێدان جڵه‌وی ده‌سه‌ڵات گرێنه‌ وه‌ده‌ست ، چونكه‌ بارودۆخی توركیا ته‌حه‌مولی ئه‌م جۆره‌ ریسكه‌ی ئه‌ردۆغان ناگرێت كه‌ به‌ توركیاوه‌ ده‌یكات .


هه‌رچه‌نده‌ هه‌موولایه‌ك دڵنیان له‌وه‌ی (HDP) ده‌توانێت (10%) ده‌نگه‌كان تێپه‌ڕێنێت به‌ڵام سیناریۆكانی ده‌وڵه‌ت ئه‌م خه‌ونه‌ له‌بارده‌بات و ئه‌مجاره‌ش (HDP) ئه‌و خه‌ونه‌ی له‌ گۆر ده‌نرێت به‌ڵام توركیایه‌كی ئارام له‌ (4) سالی ئاینده‌ گه‌ره‌نتی ناكرێت چونكه‌ دوژمنه‌كانی خه‌لافه‌ته‌ كارتۆنیه‌كه‌ی ئه‌ردۆغان زۆرتر و ژیرترن وه‌ بارودۆخی سیاسی ناوچه‌كه‌ به‌ ئاراسته‌ی خه‌ونی ئه‌ردۆغان هه‌نگاوده‌نێت ، له‌لایه‌ك (PPK) ستراتیجی گۆریوه‌ بۆ خه‌باتی مه‌یدانی باله‌كانی له‌ سوریا موماره‌سه‌ی رێڤه‌به‌ری خۆ سه‌ری ده‌كه‌ن له‌ ژێر چه‌تری ئه‌مریكا ، لۆبی په‌كه‌كه‌ له‌ ئه‌وروپا خه‌ریكی چالاكی سیاسی خۆیانن به‌چاوی تیرۆره‌وه‌ سه‌یرناكرێت له‌لایه‌ك په‌كه‌كه‌ ئابووریه‌كی به‌هێزی بونیادناوه‌ بۆ مانه‌وه‌ له‌ هه‌رێمی قه‌ندیل ...

زۆرترین خوێندراوە

  • یەک ڕۆژ
  • یەک هەفتە
  • یەک مانگ

بۆ زانینی سەرپێچی ئوتۆمبێلەکەت کلیک بکە

سلێمانی هەولێر دهۆک

ڕاپرسی

كام جۆری سیستەمی حوكمڕانی بۆ هەرێمی كوردستان دەگونجێت ؟




    
Copyright © 2015 Snur Media. Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure