دەروون رەشید5/2/2018 854 جار بینراوە

كۆمەڵگا یان دین؛ پاساوە بۆ ژن كوشتن ؟

ئامارەكان دەڵێن ساڵانە رێژەی كوشتنی ژنان روو لە هەڵكشانە، دەپرسین كێ هۆكارو بەرپرسە لە كوشتنی ئەم هەموو ژنە؟ ئایا پەروەردەی كۆمەڵایەتییە كە پیاوەكانی راهێناوە لەسەر سوكایەتیپێكردن‌و چەوساندنەوەی ژن تا دەگات بە كوشتنیان بەناوی شەرەفپارێزی، یاخود دەستوەردانی دین‌و مەزهەبە جیاوازەكانەكە بە پاساوی ئەنجامدانی كاری" ناشەرعی" رێگەیانداوە بە كوشتن(رەجمكردن)ی ژنان، ئەمەش پاساوێكی كەم نییە بۆ كەسێك بیەوێت دەستی بچێتە هاوخوێن‌و هاوگیانی خۆی بەبیانوی شەرەفپارێزی یاخود شەرعیەوە.

 

لە كۆمەڵگای كوردەوارییدا ژن دەبێت پارێزەری چەمكە باوەكانی ناو كۆمەڵگا بێت "ناموس‌و شەرەف"، ئەوەش راستییەكی حاشا هەڵنەگرە كە لە تەواوی ئەو كۆمەڵگایانەی ژنیان تێدا دەكوژرێت لەسەر شەرەفە، ئەو بەها ئەخلاقیانەی كە لەكۆمەڵگای ئێمەدا پێناسە كراوە ژن خەوشدار نەبێت، بەڵام ئەوەی جێگەی داخە لە دوای كوشتنیشیان، هەر لەناو كۆمەڵگادا خودی كوژراو تاوانبار دەكرێت‌و رەوایەتیش بە كوشتنەكەی دەدرێت.

 

یاساناسان دەڵێن ماوەی زیاتر لە پێنج ساڵە لە هەرێمی كوردستان یاسا هەیەو جێبەجێ ناكرێت، كەواتە دیوێكی دیكەی هۆكارەكان خودی یاساكانە كە رێگە خۆشكەرە بۆ نەترساندنی بكوژو دەربازبونی لە تاوانەكەی، هەروەها بە وتەی پەرلەمانتاران لەو كەیسانەی كە كاریان لەسەر كردووەو تایبەت بوون بەكوشتنی ژنان هۆكارەكەی بۆ جێبەجێنەكردنی یاساكان دەگەڕێننەوەو تیشك دەخەنەسەر دەستوەردانی حزب‌و خێڵ لە كەیسەكانی كوشتنی ژنان‌و پێیان باشە یاسای لێبوردنی تایبەتی نەهێڵدرێت بۆ ئەو كەسانەی كە ئەو جۆرە تاوانەیان ئەنجامداوە.

 

زۆرجار دەبینین بكوژی ژن براوەتە زیندان‌و دواتر بە لێبوردنی گشتی هێنراوەتە دەرەوە یاخود لەبەر بوونی پێگەیەكی كۆمەڵایەتی بەهێز نەبراوەتە بەردەم یاسا، بۆیە ئەو یاسایانەشی كە كەم تا زۆر مافی ژنیان پاراستووە، بەهۆی دابونەریت‌و ئایینەوە هەڕەشەیان لێدەكرێت‌و كەسیش نییە بەرپەرچیان بداتەوە.

 

سەرەڕای بوونی ژمارەیەكی زۆر لەرێكخراوەكانی ژنان تا ئێستا نەتوانراوە پرسی كوشتنی ژن بنەبڕ بكرێت، ئەوەی لەئێستادا ئەو رێكخراوانە لەكاتی كوشتنی ژنێكدا ئەنجامی دەدەن، جگە لە دەركردنی بەیاننامەو دەربڕینی ناڕەزایی هیچی دیكە نییە، یاخود دەبینین زۆرێك لەو ژنانەی هەوڵی بزوتنەوەیەكی ژنانەیان داوەو بە ئامانجی چەندین پرۆژەی جۆراوجۆر چونەتە پێشەوە، بەڵام ئەنجامەكەی ئەوە بووە بەوەرگرتنی چەند پۆستێكی حكومی ماڵئاواییان لە ئامانجەكەیان كردووەو بابەتە سەرەكییەكە لەبیر كراوە، بۆیە دەبێت رێكخراوەكانی ژنان ئەوە قبوڵ بكەن كە لە ئاستی پرسەكانی ژناندا كەمتەرخەم بوون‌و وەك پێویست كاریان بۆ ژن نەكردووە، چونكە ئەنجامەكەی ئەوەیە كە ئێستا دەبینین ئەقڵیەتە ژن كوژەكان كاریان پێدەكرێت‌و رۆژانە بەبەرچاوی یاساوە چەندین ژن دەكوژرێن‌و دەبڕدرێن.

 

ئەگەر خوێندنەوەیەكی قوڵ بۆ كوشتنی ژنان بكەین دەبینین هۆكارە سەرەكییەكان كۆمەڵایەتی، كلتوری، یاسایی، ئاینی، پاڵنەری پیاوانن بۆ ئەنجامدانی تاوانێكی لەو شێوەیە، چونكە لە بنچینەدا لە كلتورو ئاین‌و ئەقڵییەتی كۆمەڵگای ئێمەدا ژن جێگای نییە، باسكردن لە یەكسانی‌و ئازادبوونی ژنان بە بەرەڵایی ناودەبەن‌و بە دیوێكی دیكەدا خوێندنەوە بۆ پرسی ئازادبوون دەكرێت. بەجۆرێك لە دژی ئازادی ژنان دەوەستن كە هەڵەیەكی زۆر گەورەبێت‌و ژنان بە لارێدا بەرێت.

 

كوشتنی ژن لە ژێر هەر ناو و پاساوێكدا بێت ویژدانی هەموو مرۆڤێكی خاوەن ویژدان دەهەژێنێت، بۆیە ئەوەی گرنگە لێرەدا دەسەڵاتە كە ئەرك‌و مافی هاوڵاتیان دیاریبكات، سنورەكان جێنەهێڵێت بۆ باوك‌و براو مەلاو ڕیش سپی تا بەكوشتنی ژنێك مەسەلەكان چارسەر بكات، دواتر كۆمەڵگایەكی پر لە پیاو سالاری‌و ئاینیی بەتایبەت ئیسلام، وادەكات ژن لە پێكەنینی پیاویش بترسێت.

 

زۆرترین خوێندراوە

  • یەک ڕۆژ
  • یەک هەفتە
  • یەک مانگ

بۆ زانینی سەرپێچی ئوتۆمبێلەکەت کلیک بکە

سلێمانی هەولێر دهۆک

ڕاپرسی

كام جۆری سیستەمی حوكمڕانی بۆ هەرێمی كوردستان دەگونجێت ؟




    
Copyright © 2015 Snur Media. Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure