ئامادەکردنی : هاوکار ڕەفیق
163 جار بینراوە 30/9/2016 12:07 PM

گرنگى زمانى جه‌سته‌ى كاندیده‌كان له‌ مێژووى هه‌ڵبژاردنه‌كانى ئه‌مریكادا له‌ ساڵى (1960هه‌تا 2012). (به‌شى دوانزه‌هه‌م)



هه‌ڵبژاردن له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا

له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا هه‌ر چوار ساڵ جارێك هه‌ڵبژاردنى سه‌رۆكایه‌تى ئه‌نجام ده‌درێت، ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ به‌ پرۆسه‌یه‌كى ورد و ئاڵۆزدا تێپه‌ڕ ده‌بێت، هه‌ر یه‌كه‌ له‌ پارتى ( كۆمارى و دیموكرات)ى چه‌ند كاندیدێك بۆ ئه‌م پرۆسه‌یه‌ دیارى ده‌كه‌ن ،  له‌ ده‌ر ئه‌نجامى كێبڕكێى یه‌كتریدا له‌ كۆتایدا ته‌نیا دوو كاندید ده‌مێننه‌وه‌ كاندیدێك له‌سه‌ر پشكى كۆمارییه‌كان و كاندیدێكى تر له‌سه‌ر پشكى دیموكراته‌كان ده‌بێت، له‌م كێبرَكێیه‌شدا ته‌نیا یه‌ك كاندید ده‌چێته‌ كۆشكى سپى و به‌فه‌رمى ده‌بێته‌ سه‌رۆكى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا، هاوكات پروپاگه‌نده‌ى هه‌ڵبژاردن له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا له‌ ئێستادا له‌ قۆناغه‌كانى سه‌ره‌تایدایه‌ و بڕیاره‌ له‌ (8/11/2016) ئه‌م پرۆسه‌یه‌ ئه‌نجام بدرێت، هه‌روه‌ها ئه‌م هه‌ڵبژاردنه‌ گرنگى و بایه‌خێكى زۆرى هه‌یه‌ نه‌ك ته‌نها له‌ ئه‌مریكا به‌ڵكو له‌ ته‌واوى جیهاندا كاریگه‌رى هه‌یه‌ و سه‌رجه‌مى ده‌وڵه‌تان به‌ چاوى بایه‌خه‌وه‌ له‌م پرۆسه‌یه‌ ده‌ڕوانن، چونكه‌ پۆستى سه‌رۆكى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا ، یه‌كێكه‌ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌ هه‌ره‌ گرنگه‌كانى ئه‌مریكا ، به‌ حوكمى ئه‌وه‌ى سیسته‌مى سیاسى ئه‌و وڵاته‌ سیسته‌مى سه‌رۆكایه‌تیه‌و ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكاش هه‌تا ئێستاش له‌سه‌ر ئه‌م ئه‌ستێره‌یه‌ یه‌كه‌مین ده‌وڵه‌تى زلهێزه‌ له سه‌رجه‌مى بواره‌كاندا له‌ لوتكه‌ و گه‌شه‌ دایه‌ و هیچ ده‌وڵه‌تێك به‌ ته‌نیا ناتوانێت بچێته‌ سه‌نگه‌رییه‌وه‌ هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ سه‌رۆك كاریگه‌رى مه‌زنى به‌سه‌ر سیاسه‌تى ناوخۆ و ده‌ره‌كى ئه‌مریكا و وڵاتانى دیكه‌ى جیهانه‌وه‌  هه‌یه‌.

 

314483092016_amr1.JPG

 


گرنگى زمانى جه‌سته‌ى كاندیده‌كان له‌ مێژووى هه‌ڵبژاردنه‌كانى ئه‌مریكادا له‌ (1960هه‌تا 2012). یه‌كه‌م:  هه‌ڵبژاردنى (1960) و  ( جۆن كه‌نه‌دى و ڕیتشارد نیكسن) به‌ نمونه‌  

324583092016_amr2.JPG


هه‌ر له‌ شه‌سته‌كانى سه‌ده‌ى بیسته‌وه‌ له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكادا ، زمانى جه‌سته‌ بووه‌ بابه‌تێكى گرنگ و هه‌ستیار به‌ تایبه‌تى له‌ سه‌رو به‌نده‌كانى هه‌ڵبژاردندا، به‌ شێوه‌ى زانستى و ئه‌كادیمى له‌ چوارچێوه‌ى ناوه‌ندى ڕێكخراو باڵا و له‌سه‌ر ئاستى كه‌سانى خاوه‌ن بڕوانامه‌ى به‌رز لێكۆڵینه‌وه‌ و وردبینى و به‌ دواداچوون بۆ ئه‌م بابه‌ته‌ كرا، به‌ هێزترین و به‌رچاوترین كه‌سیش كه‌ له‌و كاته‌دا وه‌ك كاندێكى به‌هێز و به‌تواناى جه‌سته‌یى ده‌ركه‌وت ( جۆن كه‌نه‌دى _35مین سه‌رۆكى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا) بوو  كه‌ له‌ ساڵى (1960) و له‌ ته‌مه‌نى (43) ساڵیدا، له‌ لایه‌ن حیزبى دیموكراته‌كانه‌وه‌ هه‌ڵبژێردرا بۆ سه‌رۆكایه‌تى ئه‌مریكا و هاوكات هه‌ر به‌ هۆى توانا جه‌سته‌ییه‌ سرنجڕاكێشه‌كانیه‌وه‌ بوو، كه‌ جه‌نگى هه‌ڵبژاردنى له‌  له‌ ( ڕیتشارد نیكسۆنى) ڕكابه‌رى برده‌وه‌ و بوو به‌ یه‌كه‌مین سه‌رۆكى گه‌نج و یه‌كه‌مین سه‌رۆكى كاسۆلیك له‌ مێژووى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكادا، زۆرێك له‌ شاره‌زا و پسپۆڕه‌ ئه‌مریكیه‌كانى ئه‌م بواره‌ دركیان به‌وه‌ كرد كه‌ شكست هێنانى ( ریتشارد نیكسن) بۆ ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕایه‌وه‌ كه‌ خاوه‌نى جوڵه‌و ئاماژه‌ گه‌لێكى نه‌گونجاو ساردوو سڕ بوو له‌ به‌رابمه‌ر ( جۆن كه‌نه‌دى) كه‌ تواناى به‌ستنى په‌یوه‌ندى گه‌رم و گوڕ و متمانه‌ پێكراوى نه‌بوو له‌گه‌ڵ جه‌ماوه‌ره‌كه‌یدا، به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ( جۆن كه‌نه‌دى) له‌ ڕوانین و ته‌ماشا كردنیدا متمانه‌ى لێده‌چۆڕا، 

دووه‌م: هه‌ڵبژاردنى ساڵانى (1968 و 1972) و (ڕیتشارد نیكسن) وه‌ك پاڵه‌وانى ئه‌م ماوه‌یه‌!له‌ به‌رامبه‌ر هه‌ر یه‌كه‌ له‌ (هۆبیرت هه‌مفرى _ كاندیدى دیموكراته‌كان) جۆرج وۆله‌س _ كاندیدى سه‌ربه‌خۆكان)  .

به‌ڵام ئه‌وه‌ى جێگاى سه‌ر سوڕمانه‌ ئه‌وه‌یه‌ ( ڕیتشارد نیكسن) هه‌ر له‌م دۆخه‌دا نه‌مایه‌وه‌ كه‌ له‌ هه‌ڵبژاردنى (1660) دا هه‌ستى پێده‌كرا،  دواى ئه‌وه‌ى ( جۆن كه‌نه‌دى) له‌ سه‌ر ساحه‌ى سیاسى ئه‌مریكا نه‌ما ، ( نیكسن) پێداچوونه‌وه‌یه‌كى جدى به‌ گوتار و جوڵه‌ و ڕه‌فتاریدا كرده‌وه‌، ڕاوێژكارى به‌ توانا له‌ پشتیه‌وه‌ ڕاهێنان و پێداچوونه‌وه‌ى گرنگیان بۆى كرد، ئه‌ویش دواى ئه‌وه‌ى زۆرێك پێیان وابوو شكسته‌كانى له‌ به‌رامبه‌ر ( جۆن كه‌نه‌دى) بۆ لاوازى ڕاوێژكاره‌كانى ده‌گه‌ڕایه‌وه‌.

ته‌له‌فزیۆن وه‌ك فریاد ڕه‌سێك بۆ سه‌ركه‌وتنى نیكسن 

به‌ده‌ر له‌وه‌ى له‌م ساڵانه‌دا ( ته‌له‌فزیۆن)  رۆڵێكى كاراى بینى له‌ سه‌رخستنى (نیكسن) هه‌وه‌كو خۆى له‌ په‌رتوكى خۆى به‌ناوى  ( له‌ گۆڕه‌پاندا) ئاماژه‌ى به‌ ڕۆڵى (ته‌له‌فیزیۆن) كردووه‌ و ده‌ڵێت: "هه‌تا ئه‌و ده‌مه‌ زۆرینه‌ى ئه‌مریكیه‌كان ته‌له‌ فیزبۆنیان نه‌بوو به‌ تایبه‌تى له‌ (كالیفۆڕنیا) به‌ڵام ئێمه‌ توانیمان له‌ به‌رامبه‌ر پاره‌یه‌كى كه‌مدا (5) ده‌قیقه‌ له‌ كات وه‌ربگرین له‌ باشترین سه‌عاته‌كانى بڵاوبوونه‌وه‌ بۆ پڕوپاگه‌نده‌ى هه‌ڵبژاردن" هه‌ر په‌یوه‌ند به‌م بابه‌ته‌ نیكسن خۆى ده‌ڵێت: ڕاپرسیه‌ك له‌ ساڵى (1972) ڕوونى كرده‌وه‌ كه‌ (78%) ى ئه‌و كه‌سانه‌ى پرسیاریان لێكراوه‌ ده‌نگى خۆیان به‌ پێى ئه‌و شتانه‌ى له‌ ته‌له‌فیزیۆندا بینیویانه‌ داویانه‌، نه‌ به‌ پێى ئه‌و شتانه‌ى كه‌ له‌ كۆبونه‌وه‌كانى هه‌ڵبژاردندا بیستویانه‌ یان له‌ چاپه‌ه‌نیه‌كاندا بینیویانه‌" به‌مه‌ش كاریگه‌رى زیاترى ته‌له‌فیزۆن ده‌ده‌كه‌وێت به‌راورد به‌ نوسراو و وتار و گۆفار و ڕۆژنامه‌كان  ... هتد. هه‌ر له‌و په‌رتوكه‌دا كه‌ باسم كرد (نیكسن) ده‌ڵێت : " بچوكترین گومانم له‌وه‌دا نیه‌ كه‌ ده‌سه‌ڵاتى (ته‌له‌فزیۆن) ڕۆڵى سه‌ره‌كى ده‌بینێت له‌ هه‌ڵسه‌نگاندن و ناساندنى باشترین پاڵێوراواندا و به‌ باشترین شێوه‌ ڕه‌فتار و جوڵه‌ و ده‌ركه‌وتنیان ده‌گوازێته‌وه‌ ، هه‌ندێك پاڵێوراوبه‌ ئه‌زموون و مه‌رج توانایه‌كى باشیان له‌ پێگه‌ى سه‌رۆكایه‌تیدا هه‌یه‌ ، به‌ڵام له‌سه‌ر شاشه‌ى ته‌له‌فزیۆن هه‌لو مه‌رجێ:ى شایسته‌ى ڕۆڵگێڕانیان نیه‌، بۆیه‌ ده‌ڵێت ئه‌و كه‌سه‌ى به‌ باشترین شێوه‌وه‌ ئه‌داى ده‌ركه‌وتن و قسه‌ و جوڵه‌كانى بكات بێگومان له‌ بانگه‌شه‌ى هه‌ڵبژاردن ده‌یباته‌وه‌ ، پاساوى شكستى خۆیشى له‌ ساڵى (1960) بۆ ئه‌وه‌ ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ كه‌ ( كه‌نه‌دى) ده‌رفه‌تى زیاتى ده‌كه‌وتنى هه‌بوو له‌ ته‌له‌فزیۆن و ئه‌و ده‌رفه‌ته‌یشى هه‌یبوو باشترین ئه‌داى ده‌كرد به‌ڵام من له‌ پشتى تیفیه‌وه‌ بانگه‌شه‌م ده‌كرد و خه‌ڵكى له‌ توانا و ڕۆڵگیڕانم ئاشنا نه‌بوون، ئه‌مه‌ وێڕاى كه‌مى به‌رنامه‌ى سیاسى و دیالۆگ له‌ ته‌له‌فزیۆنه‌كانى ئه‌وساى ئه‌مریكا كه‌ زۆرینه‌ى كاته‌كان بۆ به‌رنامه‌ى بازرگانى وئابورى ته‌رغان كرابوون.

شیكارییه‌ك بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كانى (1968 و 1972) و سه‌ركه‌وتنى نیسكن له‌ به‌رامبه‌ر ڕكابه‌ره‌كانى 

هه‌ر بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ له‌ هه‌ڵبژاردنى (5ى نۆفه‌مبه‌رى 1968) خۆى كاندید كرده‌وه‌ و له‌ به‌رامبه‌ر هه‌ر یه‌كه‌ له‌ ( هۆبیرت هه‌مفرى _ كاندیدى دیموكراته‌كان) و (جۆرج وۆله‌س _ كاندیدى سه‌ربه‌خۆكان) ، توانى سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست بهێنت ، به‌ڵام ئه‌وه‌ى تیبینى ده‌كرێت به‌هێزى كاندیدى دیموكراته‌كا ن( هۆبیرت هه‌مفرى)  له‌ به‌رامبه‌ریدا به‌ جۆرێك بوو ته‌نیا به‌ (0.7) جیاوازى هه‌بوو له‌گه‌ڵ ( نیكسن) دا، هه‌رچه‌نده‌ ( هه‌مفرى) نه‌یده‌توانى خۆى كۆنتڕۆڵ بكات و توڕه‌ بوون و بێزارى له‌ تایبه‌تمه‌دییه‌ دیاره‌كانى سه‌ر جه‌سته‌ى بوون، به‌ده‌ر له‌ توڕه‌ بوون و بێزارییه‌كانى  (جۆرج وۆله‌س) به‌ده‌گمه‌ن له‌ دیبه‌یتێكدا ده‌بینرا توڕه‌ نه‌بێت هه‌ستى بێزارى و بێتاقه‌تى به‌ جه‌سته‌یه‌وه‌ دیار نه‌بێت ، هه‌ر یه‌كه‌ له‌ ( جۆرج وۆله‌س و هۆبیرت هه‌مفرى) به‌وه‌ ده‌ناسرانه‌وه‌ زۆربه‌ى كات ده‌ستیان به‌رز ده‌كرده‌وه‌ و له‌ شێوه‌ى بۆكسدا به‌نجه‌كانى ده‌ستاین  كۆ ئه‌كرده‌وه‌ و به‌ ڕوخسارێكى توڕه‌ ئامێزه‌ وه‌ لێدوانى  ئاگرینیان ده‌دا، ئه‌وه‌ى سه‌یر بوو هیچ یه‌كێك له‌ ڕكابه‌ره‌كانى (نیكسن) له‌ سه‌ر بارتى كۆمارى نه‌بوون چونكه‌ خودرى (نیكسن) كانیدى كۆمارییه‌كان بوو ، به‌ڵام نیكسن له‌م ماوه‌یه‌دا زیاتر له‌ هه‌ردوكیان له‌ سه‌ر خۆتر و هێمن تر بوو هه‌ر چه‌نده‌ كۆماریش بوو له‌ كاتێكد كۆمارییه‌كان به‌ توند ڕه‌وى و خولیاى جه‌نگ ناسراون، به‌ڵام ( نیكسن) ته‌واو پێچه‌وانه‌ى ئه‌و دۆخه‌ بوو كه‌ له‌ (1960) دا له‌به‌رامبه‌ر ( جۆن كه‌نه‌دى) هه‌یبوو له‌ لاوازى جه‌سته‌ و گوتارى زمانه‌وانیندا.له‌  (7ى نۆفه‌مبه‌ر 1972) دا بۆ جارى دووه‌م ( ڕیتشارد نیكسن) جه‌نگى هه‌ڵبژاردن ده‌باته‌وه‌ ، له‌م خوله‌دا ته‌واو سه‌ركه‌وتوو و به‌ ئه‌زمون و به‌ هێز ده‌ر ده‌كه‌وت ، به‌ جۆرێك له‌ به‌رامبه‌ر ( جۆرج مه‌كگۆفه‌رن) توانى به‌ (23.2) خاڵ له‌ پێشیه‌وه‌ بێـت و شكستى پێبهێنیت، ئه‌ویش له‌به‌ر ئه‌وه‌ى ( مه‌كگۆفه‌رن) یه‌كێك بوو له‌ كاندیده‌ لاوازه‌كانى دیموكراته‌كان و هاوكات كه‌سێكى ناچالاك و ناكۆمه‌ڵاه‌یتى بوو ، له‌ كه‌مترین حاڵه‌تدا پێكه‌نین له‌سه‌ر لێوه‌كانى ده‌بینرا و به‌ شكڵ و شێوه‌ له‌ كه‌سێكى به‌ ته‌مه‌ن و ناسرنجڕاكێش ده‌چوو، زۆرێك له‌ توێژه‌رانى ڕێبازى زمانى جه‌سته‌ ده‌لێن له‌ ئێستادا كاندیدى دیموكراته‌كا ( سانده‌رز) هاوشێوه‌ى ( مه‌كگۆفه‌رن) ده‌ربرین و ئاماژه‌ ده‌كات ، به‌ڵام ئه‌زمونى سیاسى و ستراتیژیه‌تى ورد و هێمنى و له‌سه‌رخۆى و تێڕامانى وردى له‌ دۆخه‌كان واى كردووه‌ به‌هێزتر له‌و ده‌ر بكه‌وێت، لێِره‌دا ئه‌وه‌ى گرنگه‌ بوترێت ئه‌وه‌یه‌ ( زمانى جه‌سته‌) له‌ دۆخێكى چه‌قبه‌ستودا نامینێته‌وه‌ ، هه‌روه‌ك چۆن ( نیكسن) له‌  هه‌ڵبژاردنى (1970) كاندیدَكى لاواز و بێ ئه‌زمون و شڵه‌ژاو بوو ، به‌ڵام له‌ هه‌ڵبژاردنى (1968) دا به‌ شێوه‌یه‌كى به‌رچاو گۆر ِان له‌ جه‌سته‌ و ئاماژه‌ و ده‌ركه‌تنیدا به‌دى كرا ، هه‌تا له‌ هه‌ڵبژاردنى (1972) به‌ لوتكه‌ گه‌یشت و باشترین ئه‌دا و جوانترین ده‌ركه‌وتنى هه‌بوو.  

 

-244683092016_amr3.JPG




سێهه‌م: هه‌ڵبژاردنه‌كانى ( 1980 و  1984 ) و كارایى زمانى جه‌سته‌ى (ڕۆناڵد ڕیگان) له‌به‌رامبه‌ر ( جیرمى كارته‌ر_ كاندیدى دیموكراته‌كان ) و ( جۆهن بى ئه‌ندرستون _ كاندیدى سه‌ربه‌خۆكان ).

له‌ (4 ى نۆفه‌مبه‌ر 1980) دا و له‌ (6ى نۆفه‌مبه‌رى 1984) دا ، له‌ دوو خولى هه‌ڵبژاردندا (ڕیگان) توانى یه‌كه‌مى هه‌ڵبژاردنه‌كانى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا به‌ده‌ست بهێنیت، ئه‌م سه‌ركه‌وتنه‌ى ( ڕیگان) به‌ پله‌ى یه‌كه‌م ده‌گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ ئه‌و كاراییه‌ى له‌ زمانى جه‌سته‌ و وتاردانیدا به‌دى ده‌كرا، به‌جه‌سته‌ كه‌سێكى ماندوو نه‌بوو و به‌هێز دیار بوو بێزار نه‌ده‌بوو له‌وه‌ى چه‌ندین سه‌عات قسه‌ بكات و وه‌ڵامى هه‌ڵویستى لایه‌نى مه‌به‌ستدار بداته‌وه‌، زۆرینه‌ى توێژه‌رانى زمانى جه‌سته‌ ناتوانن له‌ ڕۆَڵى به‌هێزى ئه‌م كه‌سێتیه‌ سیاسیه‌ى ساڵانى هه‌شتاكانى ئه‌مریكا كه‌م بكه‌نه‌وه‌، له‌ هه‌ڵبژاردنى ساڵى (1980) دا ئه‌وه‌ى تێبینى ده‌كرێت خۆكاندید كردنه‌وه‌ى ( جیرمى كارته‌ر)ى دیموكرات  بوو بۆ خولى دووه‌م، هه‌ر چه‌نده‌ له‌ هه‌ڵبژاردنى(  2ى نۆفه‌مبه‌رى 1976) توانى به‌سه‌ر ( جه‌نه‌ڕاڵ فۆرد) دا سه‌ربكه‌وێت، به‌ڵام له‌ خولى دوووه‌مدا نه‌یتوانى له‌ به‌رامبه‌ر (ڕیگان) شانسى بردنه‌وه‌ تۆمار بكات، كاریگه‌رى ( ڕیگان) له‌ هه‌ڵبژاردنى (1980) دا به‌ جۆرێك بوو، هه‌ر یه‌كه‌ له‌ ( جیرمى كارته‌ر _ كاندیدى دیموكراته‌كان ) و ( جۆهن بى ئه‌ندرستون _ كاندیدى سه‌ربه‌خۆ ) نه‌یاتوانى هێنده‌ى ( ڕیگان) ده‌نگ كۆبكه‌نه‌وه‌ كه‌ هه‌ر به‌ته‌نیا (50.7%) ى ده‌نگه‌كانى به‌ده‌ست هێنا كه‌ ئه‌مه‌ش به‌رزترین ڕێژه‌ى ده‌نگدان و به‌رزترین ڕیكۆرد بوو هه‌تا سه‌دده‌ى 21، له‌ كاتێكدا ڕكابه‌ره‌كانى به‌هه‌ردووكیان ته‌نیا (47.6%) ى ده‌نگه‌كانیان به‌ده‌ست هێنابوو، توێژه‌رانى زمانى جه‌سته‌ ده‌ڵێن ( ڕیگان) له‌ جه‌سته‌یه‌دا تایبه‌تمه‌ندى گه‌لى زۆر سرنجڕاكێش هه‌بوون به‌ده‌ر له‌ ده‌ربڕینه‌ زمانه‌وانیه‌ كاراكانى، ئه‌و تایبه‌تمه‌ندیانه‌ش وه‌ك كاریگه‌رى له‌ پێكه‌نیدندا، كاریگه‌رى له‌ بیركردنه‌وه‌دا، كاریگه‌رى له‌ ڕوانینى چاوه‌كانیدا و چه‌نده‌ها خاڵى دیكه‌ كه‌ بوونه‌ یاریده‌ده‌ر له‌ پێدانى ڕۆڵێكى مه‌زن به‌م كه‌سێته‌یه‌ سیاسیه‌، له‌سه‌روو هه‌موویانه‌وه‌ ئاماژه‌ توند و توڕه‌ئامێزه‌كانى، به‌تایبه‌ت كه‌ ماوه‌ى ده‌سه‌ڵاتى ئه‌و ئه‌مریكا له‌ به‌هێزترین جه‌نگى ساردا بوو له‌گه‌ڵ یه‌كیه‌تى سۆڤیه‌ت، ئاكار و ڕه‌فتاره‌ تونده‌كانى ئه‌و به‌سه‌ر جه‌سته‌یه‌وه‌، ئه‌وه‌بوو كه‌ هاوڵاتیانى ئه‌مریكا ده‌یانه‌ویست، له‌ ناوه‌ندى سیاسه‌تى ئه‌مریكادا (ڕیگان) سه‌ر به‌و كه‌سانه‌بوو كه‌ به‌ (هه‌ڵۆكان) ناسرابوون، به‌ پله‌ى یه‌كه‌میش توندى و توڕه‌ئامێزى ڕه‌فتار و لێدوان و بڕیاره‌كانى ئه‌م ناوه‌یان به‌سه‌ردا سه‌پاندبوو، سروشتى سایكۆلۆى ئه‌و هێز و شه‌ڕ و توندڕه‌وى له‌ پێش بنه‌ماكانى دیكه‌ى نه‌رمى نواندن و ئاشتیه‌وه‌ داده‌نا، به‌ده‌ر له‌وه‌ (دۆناڵد ڕیگان) له‌ سه‌روبه‌ندى هه‌ڵبژاردنه‌كاندا هه‌ڵه‌ى زۆرى هه‌بوو، هه‌ر ئه‌و كاته‌ یه‌كێك له‌ پسپۆڕانى بوارى ئاسایشى ئه‌مریكا وتى"هه‌ڵبژاردنى كه‌سێك به‌ سه‌رۆكایه‌تى ئه‌مریكا كه‌ ناتوانێت جیاوازى نێوان شه‌ڕێكى ڕاسته‌قینه‌ و فلیمێكى هۆلیود له‌ یه‌كتر جیابكاته‌وه‌، هه‌ڵه‌یه‌كى زۆر گه‌وره‌ ده‌بێت".بێ له‌وه‌ پێش ساته‌وه‌ختى هه‌ڵبژاردن له‌ ساڵى (1980) كه‌ ناوه‌ندى (گڵۆپ) ئه‌نجامى دابوو، كه‌ به‌ ڕێژه‌ى (52)ى ئه‌مریكییه‌كان هاوشێوه‌ى تێڕوانینى ئێستاى به‌شێكیان پێیان وابوو (ڕیگان) بێ بیركردنه‌وه‌ قسه‌ده‌كات و بازاڕیانه‌ لێدوان ده‌دات، ڕێژه‌ى (42%)یش پێیان وابوو له‌ ژێر سه‌ركردایه‌تى (ڕیگان)دا، ئه‌مریكییه‌كان توشى جه‌نگى قوس ده‌بن، به‌ڵام ده‌ر ئه‌نجامى هه‌ڵبژاردنه‌كان  هاوشێوى ڕاپرسیه‌كان نه‌بوو، زمانى  زمانى ساده‌ى قسه‌كردنى (ڕیگان) توانى زۆرینه‌ى چین و توێژه‌ نه‌خوێنده‌واره‌كانى و چینه‌كانى خواره‌وه‌ بۆلاى خۆى ڕابكێشَیت و (8) ساڵ ببێت به‌ سه‌رۆكى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا.

-574683092016_amr4.JPG


 
چواره‌م: زمانى جه‌سته‌ى جۆرج بۆشى باوك له‌ هه‌ڵبژاردنى (1988)دا، له‌ به‌رامبه‌ر ( مایك دوكۆكیسى) كاندیدى دیموكراته‌كان

جۆرج ئیج ده‌بلیو بۆش ( بۆشى باوك) له‌ هه‌ڵبژاردنى (8ى نۆفه‌مبه‌رى 1988) دا به‌ شێوه‌یه‌كى زۆر كارا و كاریگه‌ر له‌ به‌رامبه‌ر ( مایك دوكۆكیسى) كاندیدى دیموكراته‌كاندا ده‌رده‌كه‌وت، بۆش خاوه‌ن باڵایه‌كى به‌رز و ڕێك و سرنجڕاكێش بوو، به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ( دۆكۆكیس) به‌ شێوه‌ هێنده‌ى ( بۆش) سرنجڕأكێش نه‌بوو ، زیاتر وه‌ك ڕۆژهه‌ڵاتیه‌ك ده‌رده‌كه‌وت، به‌م شێوه‌یه‌ جوڵه‌ و ڕێكخستنه‌ جه‌سته‌یى و ده‌ركه‌وته‌ى ئاماژه‌كانى نه‌بووه‌ پێدراوێك بۆ پێدانى چانسى سه‌ركه‌وتن به‌م كاندیده‌ ، له‌به‌ر ئه‌مه‌ بۆش به‌ (7.7) له‌ پێشیه‌وه‌ بووه‌ براوه‌ى یه‌كه‌م، ده‌بینین ( بۆش)ى باوك له‌ به‌رامبه‌ریدا جیاواز تر و ڕۆح سوكتر و كاریگه‌رتر ده‌رده‌كه‌وت، به‌ڵام ( بۆشى باوك) له‌ هه‌ڵبژاردنى خولى دووه‌مدا ڕكابه‌ره‌كه‌ى زۆر له‌ ( دۆكۆكیسى) به‌هێزتر بوو ، ئه‌ویش( بیل كلینتن ) بوو كه‌ توانى دوو خولى هه‌ڵبژاردن ببباته‌وه‌،به‌ (5.6) پله‌ كه‌وته‌ دواى (بیل كلتنه‌وه‌)،  ڕاسته‌ ( بۆشى باوك ) له‌ هه‌ڵبژاردنى (3ى نۆفه‌مبه‌رى 1992) نه‌یتوانى بۆ خولى دووه‌م جه‌نگى هه‌ڵبژاردن بباته‌وه‌ به‌ڵام له‌ دواى دوخولى ( بیل كلتن) (بۆشى كوڕ) له‌ سه‌ر شانۆیى سیاسى ئه‌مریكا ده‌رده‌كه‌وێت و كه‌ به‌ جه‌سته‌و جوڵه‌ به‌هێز و سرنج ڕاكێشه‌كانى دووخولى هه‌ڵبژاردنى سه‌رۆكایه‌تى ئه‌مریكاى به‌ده‌ست هێنا، به‌ڵام سه‌یر ئه‌وه‌یه‌ له‌ ئیستادا و له‌ هه‌ڵبژاردنى (2016) دا ، (جیب بۆش) براى بۆشى كوڕ به‌ جه‌سته‌یه‌كى لاواز و بێتاقه‌ته‌وه‌ ده‌ر ده‌كه‌وێت كه‌ هه‌ر له‌ سه‌رتاوه‌ نه‌یتوانى كێبركێكارێكى به‌هێز بێت كه‌ جانسى بردنه‌وه‌ى هه‌بێت بۆ پۆستى سه‌رۆكایه‌تى ئه‌مریكا .  

_584783092016_amr5.JPG


پێنجه‌م: هه‌ڵبژاردنه‌كانى ساڵانى (1992 _1996) و زمانى جه‌سته‌ى (بیل كلینتون) له‌ به‌رامبه‌ر هه‌ر یه‌كه‌ له‌ (بۆشى باوك، بۆب دۆڵ، ڕۆس پیرۆت)

زمانى جه‌سته‌ى ( ڕیگان) له‌ هه‌شتاكانى سه‌ده‌ى بیست و زمانى جه‌سته‌ى ( كلینتون) له‌ نه‌وه‌ده‌كانى هه‌مان سه‌ده‌دا ، زیاتر له‌ هه‌موو كاندیده‌كانى دیكه‌ جیگاى مشتومڕ و قسه‌ له‌سه‌ر كردن بوون، به‌ جۆرێك توانا و جوڵه‌ و ئاماژه‌ و ده‌ركه‌تنه‌كانیان هه‌تا ماوه‌یه‌كى زه‌مه‌نى درێژ له‌ زیهنى هاوڵاتیانى ئه‌مریكادا كوێر نابیته‌وه‌، به‌ جۆرێك هه‌ر یه‌كێك له‌م دوكاندیده‌ به‌ وریاى و چست و چالاكیان ده‌ناسرێنه‌وه‌، هه‌ر وه‌ك ده‌ببینین چۆن له‌ هه‌ڵبژاردنى ( 3ى نۆفه‌مبه‌رى 1992) دا ( بیل كلینتن) چۆن ده‌بێته‌ به‌ربه‌ست له‌به‌رده‌رم دووباره‌ به‌ده‌ست نه‌هێنانه‌وه‌ى پۆستى سه‌رۆكایه‌تى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا له‌به‌رده‌م ( بۆشى باوك) دا ،  به‌ جۆرێك له‌م خوله‌دا توانى (43%) ى ده‌نگه‌كان به‌ده‌ست بهێنیت به‌مه‌ش  (5.6) پله‌ پێش (بۆش) كه‌وت ، ئه‌مه‌ له‌ كاتێكدا ( بۆشى باوك) زیاتر ئه‌زموندار بوو به‌ حوكمى ئه‌وه‌ى خولێكى ( 4) ساڵى سه‌رۆكى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا بوو، به‌ڵام له‌به‌رامبه‌ر (كلینتون) دا نه‌یتوانى جه‌نگى هه‌ڵبژاردن بباته‌وه‌،  به‌پێچه‌وانه‌وه‌ ( بیل كلینتون) له‌گه‌ڵ مانه‌وه‌ى زیاترى له‌ پۆسته‌كه‌یدا توانى زیاتر له‌ خولى یه‌كه‌م سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست بهێنێت، به‌ جۆرێك له‌ خولى دووه‌مى هه‌ڵبژاردنیدا و له‌ (5ى نۆفه‌مبه‌رى 1996) توانى سه‌ركه‌وتوانه‌تر ده‌ربكه‌وێت و (49.2%) ده‌نگه‌كان به‌ده‌ست بهێنیت و به‌ (6.2) پله‌  به‌راورد به‌ خولى یه‌كه‌م به‌ره‌و سه‌ره‌وه‌ ڕۆیشت و (9.9) پله‌ش له‌ پێش ( بۆب دۆڵ) ى ڕكابه‌رییه‌وه‌ بوو،  شایه‌نى باسه‌ (ڕۆس پیرۆت) كاندیدى ڕیفۆرمه‌كان له‌ هه‌ردوو خوڵى هه‌ڵبژاردنى (1992_1996) خۆى كاندید كرد، ئه‌م كاندیه‌ جه‌سته‌یه‌كى شپرزه‌و ناهاوسه‌نگى هه‌بوو، زۆرینه‌ى كات شێوازى به‌ پێوه‌وه‌ستان و دانیشتنى نه‌گونجاو بوو، زیاتر لاواز و نا ئه‌كتیف و بێهێز ده‌رده‌كه‌وت و پیرێكى بێ جوڵه‌ى بێ كاریگه‌ر بوو، هه‌ر بۆیه‌ به‌راورد به‌ هه‌ڵبژاردنى (1992) (10.5) پله‌ ده‌نگه‌كانى دابه‌زی و بۆ جارى دووه‌م شكستى بۆخۆى تۆماركرد، پێویسته‌ خاڵێك له‌به‌ر چاو بگرێن ناساندنى (بیل كلینتۆن) وه‌ك كاندید و سه‌رۆكیكى كارا له‌ بوراى زمانى جه‌سته‌دا بۆ هه‌موو دۆخه‌كان و كاته‌كان ڕاست نیه‌ ئه‌وه‌ى خرایه‌ ڕوو وێنه‌یه‌كى گشتیه‌، حاڵه‌تى ڕیزپه‌ڕیش هه‌یه‌ نه‌ك بۆ ئه‌و به‌ڵكو بۆ هه‌موو سیاسیه‌ك و كه‌سێتیه‌ك بۆنمونه‌ گه‌ر ساته‌ وه‌ختى دادگایى كردنى (بیل كلینتۆن) وه‌ربگرین به‌هۆى ئه‌و باڕووچونه‌وه‌ى توشى هات له‌ خولى دووه‌مى سه‌رۆكایه‌تیه‌كه‌یدا ده‌بینین له‌ ناو هۆڵى دادگایكردنه‌كه‌یدا زۆر لاواز ده‌رده‌كه‌وت شاره‌زایان (26) جار ده‌ستبردنى (بیل كلینتۆن) یان بۆ لوتى به‌ ئاماژه‌ى درۆكردن تۆمار كردووه‌، ئه‌مه‌ له‌ لایه‌ك له‌ لایه‌كى تر ئاماژه‌ى زۆرى (كلینتون) به‌ لێَوه‌كانى و گه‌ستنى زۆرى لێوه‌كانى ببووه‌ خاڵێكى ئه‌رێنى به‌سه‌ر جه‌سته‌ و ڕوخسارییه‌وه‌ به‌ تایبه‌تى له‌ كاتى توڕه‌ بوون و بێزار بووندا ئه‌م ئاماژه‌یه‌ى زۆرینه‌ى كات له‌سه‌ر ده‌رده‌كه‌وت.  

_234983092016_amr6.JPG


شه‌شه‌م: زمانى جه‌سته‌ى جۆرج بۆشى كوڕ له‌ هه‌ڵبژاردنى ساڵانى (2000_2004) دا، له‌ به‌رامبه‌ر (ئه‌ل گۆرى) كاندیدى دیموكراته‌كان و (جۆن كیرى) كاندیدى كۆمارییه‌كان   

هه‌ڵبژارردنى سه‌رۆكایه‌تى ئه‌مریكا له‌ (2000_2004_2008) ، ده‌ر فه‌تێكى بێوینه‌یان ڕه‌خساند هه‌تا گریمانه‌ى زمانى جه‌سته‌ و كاریگه‌رى ئه‌م زمانه‌ له‌ پرۆسه‌ى په‌یوه‌ندى كردندا ، به‌ شێوه‌یه‌كى ئه‌كادیمى و باوه‌ڕپێكراو بسه‌لمێنن، ( دانیاڵ كاساسانتۆ) پڕۆڤیسۆرى یاریده‌ده‌ر له‌ نیۆرك و ئه‌ندام له‌ له‌ په‌یمانگاى ( ماكس پلانگ) له‌ هه‌ڵبژاردنى ( 2004) و ( 2008) دا هه‌موو تواناكانى خۆى خسته‌ گه‌ڕ بۆ سه‌لماندنى گرنگى زمانى جه‌سته‌ى كاندیده‌كانى سه‌رۆكایه‌تى ئه‌مریكا و له‌ بردنه‌وه‌ و دۆڕانیاندا ،پێشوه‌خت گریمانه‌ى شكست و سه‌ركه‌وتنى دیارى ده‌كرد و هۆكارى هه‌ر بردنه‌وه‌ سه‌ركه‌وتنێكیشى ده‌به‌سته‌وه‌ به‌ گرنگى  زمانى جه‌سته‌ى كاندیده‌كان.جۆرج ده‌بلیو بۆش (بۆشى كوڕ) یه‌كه‌مین سه‌ركرده‌ى سه‌ده‌ى بیست و یه‌كى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكایه‌ و یه‌كه‌مین سه‌رۆكیشه‌ كه‌ له‌ ده‌ستپێكى ئه‌م سه‌ده‌ نوێیه‌دا دوو خولى هه‌ڵبژاردنى برده‌وه‌ ، دیسانه‌وه‌ یه‌كه‌مین سه‌ركرده‌یه‌ كه‌ له‌ مێژووى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكادا له‌ ژێر پرۆسه‌ى دیموكراسى و ده‌ستاوده‌ستكردنى ده‌سه‌ڵاتدا دواى (8) ساڵ له‌ كۆتایى هاتنى ده‌سه‌ڵاتى باوكى بوو به‌ سه‌رۆكى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا، ئه‌م سه‌ركرده‌یه‌ جیاوازتر له‌ زۆرینه‌ى سه‌ركرده‌كانى تر ببووه‌ سه‌ركرده‌یه‌كى چوست و چالاك ، به‌ پێى بارودۆخه‌كان تواناى وه‌ڵامدانه‌وه‌ و خۆگونجاندنى هه‌بوو ، به‌ جۆرێك وه‌ك كه‌سێكى به‌ سام و توند ئامێز ده‌رده‌كه‌وت، به‌ده‌ر له‌وه‌ى زۆر ڕاستگۆیانه‌ ته‌عبیرى له‌ زاده‌ و بیر و عه‌قڵى خۆى ده‌كرد و بێباكانه‌ ده‌ربڕینه‌كانى ده‌گه‌یاندن و زمانێكى جه‌سته‌ى ئاشكراو ڕوونى هه‌بوو، چه‌ند سیاسیه‌كى توڕه‌ و هه‌ڵچوو بوو دوو ئه‌وه‌نده‌ش ڕۆمانسى و ڕۆخۆش و هاوسه‌نگ بوو هه‌ر ئه‌م خاسیه‌ته‌شى زیاتر ویستراو دڵگیرترى ده‌كرد له‌ لاى زۆرینه‌ى هاوڵاتیانى ئه‌مریكا، ده‌ر ئه‌نجامه‌كه‌یشى له‌ هه‌ردوو هه‌ڵبژاردنى ساڵانى (2000 و 2004) دا ده‌ركه‌وت، وه‌ك ده‌بینین له‌ هه‌ڵبژاردنى (7ى نۆفه‌مبه‌رى 2000) دا ، لێهاتوانه‌ به‌رامبه‌ر ( ئه‌ل گۆرى) كاندیدى دیموكراته‌كان به‌ له‌ (47.9%) توانى سه‌ركه‌وتن به‌ ده‌ست بهێنێت، هه‌رچه‌نده‌ ناكرێت چاو پۆشى له‌ ڕۆڵى سه‌ركه‌وتوویى ( گۆرى) بكه‌ین كه‌ ته‌نیا به‌ (0.5) پله‌ له‌ دواى ( بۆش) ه‌وه‌ بوو، به‌ڵام دروشم و بانگه‌شه‌كانى هه‌ڵبژاردنى (بۆش) و بڕوابوونى به‌هێزى به‌ خۆى و بوێرى و بێباكى له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كاندا واى كرد سه‌ربكه‌وێت به‌سه‌ریدا، به‌ڵام ئه‌گه‌ر (گۆرى) له‌گه‌ڵ هه‌ریه‌كه‌ له‌ ( ڕیتشارد نیكسن) به‌راورد بكه‌ین له‌ هه‌ڵبژاردنى ساڵى (1968) ى (نیكسن) و ساڵى (1992) ى (كلینتون) ئه‌وه‌  (گۆرى) ده‌بێته‌ براوه‌ چونكه‌ (48.4%) ده‌نگه‌كانى به‌ده‌ست هێنابوو ، كه‌ زیاتر بوو له‌ ده‌نگى به‌ده‌ست هاتووى هه‌ریه‌كه‌ له‌ ( نیكسن و كلینتن) له‌ خولى یه‌كه‌مى سه‌رۆكایه‌تیاندا. به‌ڵام ئه‌وه‌ى شكستى هێنا به‌ ( گۆرى) ڕاوانینه‌ نامۆ و فێڵاویه‌كانى بوون ، هه‌روه‌ها نه‌توانینى به‌رگریكردنى بوو له‌ به‌رامبه‌ر هه‌ڵچوون و هێرشه‌ تونده‌كانى بۆشدا له‌ سه‌رده‌مى بانگه‌شه‌ و دیبه‌یتكردنیاندا. توانا سه‌رسوڕهێنه‌ره‌كانى (بۆش) جارێكى تر سه‌ركه‌وتنى پێ به‌خشیه‌وه‌، له‌ هه‌ڵبژاردنى (2ى نۆفه‌مبه‌رى 2004) دا توانى به‌ (2.8) پله‌ ده‌نگه‌كانى زیاد بكات به‌ راورد به‌ هه‌ڵبژاردنى ساڵى(2000) ،  (كاساسانتۆ) ده‌ڵێت، به‌رزكردنه‌وه‌ى ده‌ستى ڕاستى ( جۆرج بۆش) له‌ زۆرینه‌ى دیبه‌یته‌كاندا له‌ هه‌ڵبژاردنى خولى دوه‌میدا، بووه‌ هۆكارى ده‌رخستنى خاڵى به‌هێزى ئه‌م كاندیده‌ چوونكه‌ به‌رزكردنه‌وه‌ى ده‌ستى ڕاست ، هه‌ڵگرى واتا و ده‌لاله‌تى ئه‌رێنى و كاریگه‌ره‌  و زیاتر متمانه‌ ده‌دات به‌و كه‌سه‌ى به‌كارهێنه‌رى ئه‌م ئاماژه‌یه‌یه‌ له‌ حاڵه‌تى قسه‌كردندا، به‌ڵام به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ( جۆن كیرى) له‌ زۆرینه‌ى دیبه‌یته‌كانیدا له‌ ساڵی ( 2004) دا ده‌ستى چه‌پى به‌رز ده‌كرده‌وه‌، كه‌ ئه‌مه‌ش واتا و ده‌لاله‌تى بێهێزى و لاوازى و ڕووكارى نه‌رێنیه‌ له‌ گفتوگۆكردندا، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مه‌ ده‌توانین بڵێن كه‌ ( بۆش) زیاتر له‌ ( كیرى) كاریگه‌ر تر ده‌رده‌كه‌وت و زیاتر هه‌ستى جوڵاندى جه‌ماوه‌ر وهێزى ڕاكێشانى ده‌نگده‌رى هه‌بوو، به‌ پێه‌وانه‌وه‌ ( كیرى) زیاتر وه‌ك سیاسیه‌كى بێزار بێتاقه‌ت و ڕه‌ق ده‌ر ده‌كه‌وت و جوڵه‌ و ئاماژه‌ و ڕه‌فتار و ده‌ربڕینى زیاتر له‌ كۆمارییه‌ك ده‌چێن نه‌وه‌ك دیموكراتێكى هێمن و ئاشتى خواز، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مه‌ زۆرێك له‌ چاودێران  به‌ ده‌ربڕینێكى ته‌نزه‌وه‌ ده‌یانگوون هاوڵاتیانى ئه‌مریكا له‌ نێوان دووكۆماریدا هه‌ر به‌ هێزترینیان هه‌ڵده‌بژێرن. 

_355083092016_amr7.JPG


   حه‌وته‌م:  زمانى جه‌سته‌ى ئۆباما له‌ هه‌ڵبژاردنى (2008_2012) له‌ به‌رامبه‌ر (جۆن مه‌كین) و (میت ڕۆمنى ) دا

به‌ بڕ,اى ( كاساسانتۆ) لاوازى زمانى جه‌سته‌ جارێكى تر ( جۆن مه‌كین) ى له‌ به‌رامبه‌ر ( ئۆباما) له‌ ساڵى (2008) توشى شكست كرد،  هۆكارى ئه‌مه‌ش ده‌گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ ئه‌و لاوازى جه‌سته‌ییه‌ى ( جۆن مه‌كین) هه‌یبوو كه‌ نه‌یده‌توانى له‌گه‌ڵ ده‌ربڕینه‌ زمانه‌وانیه‌كانى هاوسه‌نگیه‌كى باش له‌گه‌ڵ ئه‌ندامه‌كانى جه‌سته‌ى بگونجێنێت، به‌ هۆى ئه‌وه‌ى له‌ جه‌نگى ڤێتنامدا هه‌ردوو باڵه‌كانى پێكرابوون و به‌ باشى نه‌یده‌توانى ده‌ست و باڵى بجوڵێنیت، هه‌ر ئه‌مه‌ش واى كردبوو كه‌ ( جۆن مه‌كین) وه‌ك كاندیدێكى جه‌سته‌ لاواز ده‌ربكه‌وێت له‌به‌رامبه‌ر ( ئۆباما) دا نه‌توانێت كاردانه‌وه‌ى باڵاترى هه‌بێت، له‌ لایه‌كى تره‌وه‌ خاڵى لاوازى مه‌كین ئه‌وه‌ بوو ده‌یویست بئ ئاگادارى (ئۆباما) و له‌ پشتى ئه‌وه‌وه‌ ( ئۆباما) بچوك ده‌ر بخات و به‌ ئاماژه‌كانى جه‌سته‌ى گاڵته‌ بكات به‌ ئۆباما كه‌ ڕكابه‌رى بوو، به‌م شێوه‌یه‌ چه‌ند وێنه‌یه‌ك بڵاو بوونه‌وه‌ كه‌ ده‌ر ئه‌نجامێكى شایسته‌یان نه‌به‌خشى به‌ ( جۆن مه‌كین) و وه‌ك كه‌سێكى دووڕوو ده‌ر كه‌وت ، به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ( ئۆباما) ڕاسته‌خۆ و بێ په‌رده‌ وه‌ڵامى ( مه‌كین) ى ده‌دایه‌وه‌، له‌به‌ر ئه‌مه‌ (ئۆباما) توانى (52.9%) ى ده‌نگه‌كان به‌ ده‌ست بهێنێت و به‌ شێوه‌یه‌كى سه‌ر سوڕهێنه‌ر و به‌مه‌ش (7.2) پله‌ پێشى كه‌وته‌وه‌، هه‌ر په‌یوه‌ند به‌م بابه‌ته‌ ( ده‌یڤید گه‌ڤیستن) لێكدانه‌وه‌یه‌كى وردى كردووه‌ بۆ زمانى جه‌سته‌ى هه‌ر یه‌كه‌ له‌ ( ئۆباما و میت ڕۆمنى) له‌ هه‌ڵبژاردنى نۆڤه‌مبه‌رى 2012دا، ئه‌و ده‌ڵێت له‌ زۆربه‌ى دیبه‌یته‌كاندا (میت ڕۆمنى) به‌ شێوه‌یه‌كى په‌لامارده‌ر ده‌ر ده‌كه‌وێـت له‌ به‌رامبه‌ر ( ئۆباما) كه‌ ئه‌م شێوازه‌ خاسیه‌تى زۆرینه‌ى كۆمارییه‌كانیشه‌، به‌ڵام به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ئۆباما له‌ شوێنى خۆیدا دێته‌ گۆ و له‌ شوێنى خۆیدا وه‌ڵام ده‌داته‌وه‌ بێ ئه‌وه‌ى توڕه‌ بێتـ یان بشڵه‌ژێت، به‌ شێوه‌یه‌ك ئاراسته‌ى وه‌ستان و قسه‌ له‌سه‌ركردنى له‌ سه‌ر خۆبوو و زۆرینه‌ى جوڵه‌و ئاماژه‌كانى هاوڕابووه‌ له‌گه‌ڵ ده‌بڕینه‌كانیدا، هه‌ر به‌م تایبه‌تمه‌ندییه‌ به‌رزانه‌ش بوو توانى له‌ دوو خولى هه‌ڵبژاردندا ، خه‌ونى سه‌ركه‌وتن به‌دى بهێنیت، به‌ پێچه‌وانه‌ى ( میت ڕۆمنى) كه‌ زیاتر ویستى زاڵده‌ستى هه‌بووه‌ و جوڵه‌كانى زیاتر سه‌لمێنه‌رى هه‌ڵچونێكى زۆر و توڕه‌بوونێكى زۆربوو، ئه‌مه‌ش بووه‌ پیشاندانى لاوازى ئه‌و په‌یامه‌ سیاسیه‌ى ده‌رى ده‌بڕى به‌ گفتوگۆكردن و دیبه‌تكردن، ئه‌مه‌ وێڕاى ئاماده‌ سازى پێشه‌وه‌خته‌ بۆ وتنى ئه‌وه‌ى مه‌به‌ستێتى كه‌ له‌ ئێستاشدا (ماركو ڕۆبیۆ) هه‌مان سیفه‌تى هه‌یه‌ و زیاتر پشت به‌ نوسراوى سه‌ر كاغه‌ز ده‌به‌ستێت ، هه‌ر له‌ سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌ ، شاره‌زایه‌كى دیكه‌ به‌ ناوى ( كیره‌ن ستود) له‌ زانكۆى ( جۆرج مێیسن) باس له‌وه‌ ده‌كات (ڕۆمنى) له‌ ڕابردوودا به‌ شێوه‌یه‌كى زاڵ ده‌ر ده‌كه‌وت و چه‌نده‌ها ئاماژه‌ى جه‌سته‌ى بوونه‌ شكست پێهێنانى وه‌ك ( شڵه‌ژان ، سه‌ردانه‌وه‌اندنى زۆر، چاوتروكاندنى زۆر، هه‌ستكردن به‌ ترس و هه‌ڕه‌شه‌، سه‌رخستى په‌یامه‌ ڕه‌سمیه‌كانى خۆى بێ قه‌ناعه‌ت پێكردن، په‌ستان خستنه‌ سه‌ر لێو و هه‌روه‌ها ده‌ركه‌وتنى زه‌رده‌خه‌نه‌ى ساخته‌ له‌سه‌ر لێوه‌كانى، سه‌ر له‌قاندنى زۆر، تێڕوانینى توڕه‌ ئامێز، ڕوخسارێكى شه‌ڕانى، خۆدزینه‌وه‌ له‌ وته‌ و ڕه‌خنه‌كانى به‌رامبه‌ر) ، به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ئۆباما به‌و ڕاده‌یه‌ توندگیر ده‌رنه‌ده‌كه‌وت، به‌ شێوه‌یه‌ك نه‌ده‌ترسا له‌وه‌ى ده‌یگوت نه‌ده‌شڵه‌ژا له‌وه‌ى گوێى لێده‌گرت، به‌ شێوه‌یه‌كى له‌سه‌ر خۆ و هاوسه‌نگ ته‌عبیرى له‌ وته‌ و ویسته‌كانى ده‌كرد، هه‌ر به‌مه‌ش بووه‌ سه‌ركرده‌یه‌كى به‌هادار له‌ به‌ده‌ست هێنان و  پێشڕه‌وى كردن و سه‌ركردایه‌تى كردنى گه‌لى ئه‌مریكادا و له‌ هه‌ڵبژاردنى خولى دوه‌میدا توانى (51.07%) ى ده‌نگه‌كانى ئه‌مریكا به‌ده‌ست بهێنیت به‌م شێوه‌یه‌ش (3.86) پله‌ كه‌وته‌ پێش میت ڕۆمنیه‌وه‌ ، به‌ده‌ستهێنانى ئه‌و ڕێژه‌ به‌رزه‌ له‌ ده‌نگ كه‌ له‌ هه‌ردوو خولى هه‌ڵبژاردنیدا  له‌ سه‌روو (50%) وه‌ بوو كه‌ ئه‌م ڕێژه‌یه‌ ته‌نیا چه‌ند سه‌ركرده‌یه‌ك له‌ مێژووى (60) ساڵى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا به‌ده‌ستیان هێناوه‌ كه‌ ئه‌وانیش ( لیندون جونسون له‌ 1964، كارته‌ر له‌ 1976،  دۆناڵد ڕیگان له‌ هه‌رودد هه‌ڵبژاردنى 1980_1984، نیكسن له‌ 1972، بۆشى باوك له‌ 1988) كه‌واته‌ ئه‌گه‌ر (60) ساڵ بگه‌ڕینه‌وه‌ بۆ دواوه‌ ته‌نیا ( ڕۆناڵد ڕیگان) ده‌بینین له‌ سه‌رو (50%) وه‌ ده‌نگى به‌ده‌ست هێنابێت به‌م پێیه‌ هه‌تا ئێستا ( ئۆباما) یه‌كه‌مى سه‌ده‌ى بیست و یه‌كه‌ له‌و ڕیكۆرده‌دا. 

-335183092016_amr8.JPG

بۆ هەر ڕەخنە و تێبینى و پێشنیارێک لێرەوە لەگەڵمدا بن

ئیمێڵ:  

 [email protected]

ئەکاونت

 Hawkar rafiq :

زۆرترین خوێندراوە

  • یەک ڕۆژ
  • یەک هەفتە
  • یەک مانگ

بۆ زانینی سەرپێچی ئوتۆمبێلەکەت کلیک بکە

سلێمانی هەولێر دهۆک

ڕاپرسی

كام جۆری سیستەمی حوكمڕانی بۆ هەرێمی كوردستان دەگونجێت ؟




    
Copyright © 2015 Snur Media. Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure