ئامادەکردنی : هاوکار ڕەفیق
216 جار بینراوە 3/9/2016 01:28 PM

له‌ ئه‌مریكادا كاندیدى سه‌ركه‌وتوو ده‌بێت تایبه‌تمه‌ندى زمانى جه‌سته‌ى چۆن بێت (به‌شى یازده‌هه‌م)



6429392016_am1.JPG

 


چوارچێوه‌یه‌كى گشتى بۆ تێگه‌یشتن

له‌ هه‌موو دنیادا ساته‌ وه‌خته‌كانى هه‌ڵبژاردن هه‌ستیار ترین كاته‌ كه‌ كاندیده‌ دیارى كراوه‌كان پرۆسه‌ى  جوڵه‌ و ئاماژه‌ و ده‌ركه‌وتنه‌كانیان له‌به‌ر ده‌م جه‌ماوه‌ردا ڕێكده‌خه‌ن،  تێكۆشان ده‌كه‌ن بۆ ئه‌وه‌ى وه‌ك كه‌سانێكى میهره‌بان و خاوه‌ن هه‌ست و سۆزى پڕ له‌  نه‌رم و نیان ده‌ربكه‌ن (ده‌شگونجێت تونڕه‌وى و شه‌ڕانگێزیان بكه‌نه‌ هۆكاریك بۆ سه‌ركه‌وتنیان به‌ مه‌رجێك ده‌نگده‌ره‌كانیان ئه‌مه‌یان لێبخوازن و به‌ پێویستى بزانن) ، به‌م چه‌شنه‌ كاندیدانى دیاریكراو به‌ موجامه‌له‌ و تێكه‌ڵاویى و ڕه‌فتاره‌ جه‌سته‌ییه‌كانیان خۆیان یه‌كسان ده‌كه‌ن له‌گه‌ڵ پێكهاته‌كانى خواره‌وه‌ى كۆمه‌ڵگا، بۆ ئه‌وه‌ى ده‌نگه‌كانیان مسۆگه‌ر بكه‌ن، ئه‌گه‌ر سروشتى دواكه‌وتووى سیاسى و زانستى و ئه‌كادیمى  وڵاتانى ڕۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست كه‌متر گرنگى دانى تێدا بێت له‌م بواره‌دا ، ئه‌وا له‌ ده‌وڵه‌تانى ئه‌وروپا و ڕۆژئاوادا گرنگى دان به‌م بابه‌ته‌ زۆر زیاتر و كاریگه‌رتره‌ ،  به‌ تایبه‌ت (ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا) له‌ گرنگى دان به‌م  بابه‌ته‌ به‌ پێشه‌نگ داده‌نرێت به‌ تایبه‌تى له‌ سه‌روبه‌ندى هه‌ڵبژاردنه‌كاندا ، توێژه‌رانى سه‌ر به‌ ڕێبازى زمانى جه‌سته‌ى ئه‌مریكا، له‌ چوارچێوه‌ى لێكدانه‌وه‌ى ئه‌كادیمى و زانستى توێژینه‌وه‌كانیان ده‌خه‌نه‌ڕوو، ئه‌وه‌ ده‌سه‌لمێنن كه‌ ئه‌و كاندیده‌ براوه‌یه‌ كه‌ باشترین مامۆستایه‌ له‌ نمایشكردنى نیشانه‌كانى جه‌سته‌یدا، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مه‌ش توێژه‌رانى سه‌ر به‌ ڕێبازى زمانى جه‌سته‌ى ئه‌مریكى، له‌ په‌یمانگا و زانكۆ و ناوه‌نده‌ ئه‌كادیمیه‌ باڵاكاندا هه‌وڵه‌كانیان چڕده‌كه‌نه‌وه‌ بۆ خوێندنه‌وه‌ى زمانى جه‌سته‌ى كاندیده‌ ئه‌مریكیه‌كان له‌ كاتى بانگه‌شه‌كانى هه‌ڵبژاردندا . 

32449392016_am2.JPG

ئاماده‌ سازى جه‌سته‌یى كاندیده‌كانى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا بۆ پۆستى سه‌رۆكایه‌تى ئه‌و وڵاته‌له‌

ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكادا به‌ شێوه‌یه‌كى گشتى هه‌ر كاندیدێك پێشوه‌خته‌ لاى خۆیه‌وه‌ ئاماده‌ سازى ده‌كات بۆ پرۆسه‌ى هه‌ڵبژاردن و ڕێكخستى پڕوپاگه‌نده‌ و كۆكردنه‌وه‌ى ده‌نگ ، ئاماژه‌كانى جه‌سته‌ و بزاوت و جوڵه‌كانیان به‌ شێوه‌یه‌كى وا ده‌نه‌خشێنن كه‌ له‌گه‌ڵ بارودۆخ و كاته‌ جیاوازه‌كان بگونجێت، بۆ ئه‌م پرسه‌ش ڕاوێژكارى كه‌سى تایبه‌ت و شاره‌زاى ئه‌م بواره‌یان هه‌یه‌،  چونكه‌ ئه‌م پاڵیوراوانه‌ زۆر شت ده‌ڵین به‌ بێ ئه‌وه‌ى قسه‌ بكه‌ن، زۆر قسه‌ ده‌كه‌ن به‌ بێ ئه‌وه‌ى هاوسه‌نگى جه‌سته‌یان تێك بده‌ن، به‌م پێوه‌ره‌ش زمانى جه‌سته‌یان پێدراوێكى گرنگه‌ بۆ كاریگه‌رى دانان له‌سه‌ر هه‌ست و سۆزى ده‌نگده‌ر، هه‌ر كاندیدێك پێش ئه‌وه‌ى به‌ رامبه‌ر جه‌ماوه‌ره‌كه‌ى ده‌ربكه‌وێت، هه‌موو هه‌وڵێك ده‌دات بۆ ده‌رخستنى زۆرترین كارامه‌یى و لێهاتووى جه‌سته‌یان ، هه‌تا به‌ باشترین شێوه‌ ده‌ربكه‌ون و زۆرترین لایه‌نى سرنجڕاكێشى له‌ خۆیاندا په‌ره‌ پێبده‌ن، هه‌تاوه‌كو چاوى ده‌نگه‌ده‌ره‌كانیان بێزار نه‌بێت له‌ بینینى جه‌سته‌ی لاواز و بێ هێز و بێ توانایاندا. 

28479392016_am3.JPG


 ڕوونكردنه‌وه‌یه‌كى پێویست  و گرنگ

 ئه‌و خاڵه‌ جێگه‌ى مشتومڕ نیه‌ كه‌ دیاریكردنى هه‌ر كاندیدێك بۆ پۆستێكى هه‌ستیارى وه‌ك سه‌رۆكایه‌تى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا ، به‌ چه‌ند مه‌رجێكى توند و ئالۆزدا تێپه‌ڕ ده‌بێت و به‌ چه‌نده‌ها فلته‌ر و مه‌رجى زانستى و مادى و نیشتیمانى و ناسنامه‌یه‌ى و سیاسیى بوون ئه‌زموون و متمانه‌ و ... هتد دا تێپه‌ڕده‌بێت، له‌ سه‌رو هه‌مویانه‌وه‌ تواناى زانستى و ئاستى ئه‌كادیمى و خاوه‌ن بڕوانامه‌ى كارا ، هه‌تا شیاویان بكات بۆ كاندید بونیان له‌م پۆسته‌دا، به‌ڵام ئه‌وه‌ ته‌نیا لایه‌نێكى مه‌سه‌له‌كه‌ نیه‌ به‌ ته‌نیا تواناى هزرى و زانستى و ئه‌كادیمى و پله‌ى باڵا و ئه‌زمونى كاركردن با هه‌ر هه‌بێت، گه‌ر جه‌سته‌یه‌كى لاواز هه‌بوو هیچ له‌م خاڵه‌نه‌ ئه‌رزشێكى ئه‌وتۆیان نامێنیت، ئه‌مانه‌ مه‌رج گه‌لێكن له‌ پشتى په‌رده‌وه‌ن به‌ڵام له‌به‌ر ده‌م كامێراكاندا ئه‌م مه‌جانه‌ مه‌رجى كۆتایى نین و ده‌ركه‌وته‌ و نواندنه‌كانى مه‌رجى سه‌ركه‌وتنى كاندید دیارى ده‌كه‌ن، زۆرینه‌ى توێژینه‌وه‌كان سه‌لماندویانه‌ كه‌ زیاتر ده‌نگده‌ر سرنجى به‌لاى ئه‌و كاندیده‌دا ده‌ڕوات كه‌ زۆرترین خاڵى سرنج ڕاكیشى تێدایه‌ جا له‌ جه‌سته‌یدا بێت ، یان له‌ جوڵه‌ و ده‌ربڕین و هه‌سته‌كانیدا بێت، ده‌نگده‌ر خوازیارى ئه‌وه‌یه‌ ئه‌و كاندیده‌ى ده‌نگى پێده‌دا كه‌سێكى چالاك و به‌هێز و ڕووخۆش و به‌توانا بێت، هاوكات ئاماژه‌كانى به‌ جۆرێك بن بیسه‌لمێنت كه‌ كاندید له‌ كاتى په‌یڤینیدا متمانه‌ و ڕاستگۆى له‌ قسه‌كانیدا ڕه‌نگدانه‌وه‌ى هه‌بێت، تاكى ئه‌مریكى ئه‌و وشیارییه‌ى هه‌یه‌ كه‌ هه‌ر كاتێك بینى  كاندید له‌گه‌ڵ ئه‌و قسانه‌ى ده‌یكات په‌نجه‌ ده‌بات بۆ لوتى یان سه‌رى ده‌له‌ قێنیت یان توشى شڵه‌ژان ده‌بێت یان هه‌ر ئاماژه‌یه‌كى تر كه‌ ناڕاستى بوونى قسه‌كانى بسه‌لمێنیت، ئه‌وه‌ ئه‌ویش متمانه‌ى به‌ ده‌ربڕینه‌كاى ئه‌و كاندیده‌ نایه‌ت و ده‌یكاته‌ به‌رنامه‌ى كارییه‌وه‌ كه‌ ده‌نگى پێنه‌دات. ( پێویسته‌ به‌ وردى و زانستیانه‌ سه‌رجه‌مى ئاماژه‌كان دیارى بكرێت چونكه‌ هه‌موو ده‌ستبردنێك بۆ لوت یان هه‌موو سه‌ر له‌ قاندنێك، واتاى ناڕاستى بوونى په‌یفینه‌كانى قسه‌كه‌رناگه‌یه‌نێت) . 

 

50509392016_a4.JPG

به‌ پێى پێوه‌ره‌ زانستیه‌كانى بوارى زمانى جه‌سته‌ و به‌ له‌به‌رچاوگرتنى نوسینه‌ زانستیه‌كانى ئه‌م بواره‌، له‌ ئه‌مریكادا كاندیدى سه‌ركه‌وتوو ده‌بێت  زمانى جه‌سته‌ى به‌م چه‌شنه‌ بێت :

_(پاتى وود)  ئافره‌تێكى شاره‌زاى ئه‌مریكیه‌ له‌ بوارى زمانى جه‌سته‌دا و خاوه‌نى (7) په‌رتووكى زانستى له‌م بواره‌دا و ( بین لینى) شاره‌زایه‌كى دیكه‌ى باوه‌ڕپێكراوى ئه‌مریكىیه‌ ، پێیان وایه‌ كه‌سى پاڵێوراو بۆ پۆستى سه‌رۆكایه‌تى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكا پێویسته‌ چه‌ند مه‌رجێكى جه‌سته‌یى تیادا بێت كه‌ ئه‌مانه‌ن:_

44539392016_a5.JPG

یه‌كه‌م: گه‌ڕم و گوڕى له‌ ده‌ركه‌وتندا 

به‌ بڕواى ( پاتى و لینى ) ، گه‌رم و گوڕى كاندیده‌كان له‌  پێش توانایانه‌وه‌ داده‌نرێت، پێویسته‌ له‌ ده‌ركه‌تندا گه‌رم بن، بێزار و سارد و سڕ نه‌بن، چونكه‌ جه‌سته‌ و ده‌ركه‌وتنى گه‌رم و گوڕ هۆكارێكى  بنه‌ڕه‌تیه‌ بۆ به‌ دروستكردنى  هاوڕێ و پته‌و كردنى په‌یوه‌ندى زیاترى دۆستانه‌ له‌گه‌ڵ بێگانه‌دا ، نا بێت به‌ ئاماژه‌كانمان هه‌ستى بێزارى و توڕه‌یى له‌ به‌رامبه‌ر ده‌وڵه‌تێك یان ڕێكخراوێك یان گروپ و تاكێك بخه‌ینه‌ گه‌ڕ، چونكه‌ ئه‌مه‌ هۆكاره‌ بۆ دروستكردنى په‌یوه‌ندى ناباش و لاواز. 

 

50559392016_a6.JPG
 دووه‌م: جه‌سته‌یه‌كى خاوه‌ن هێز

له‌ ڕابردوودا له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكادا چه‌ندین كه‌سایه‌تى سیاسى هه‌بوون ، له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كاندا به‌ ئاماژه‌ و جوڵه‌ى جه‌سته‌یان ئه‌وه‌یان سه‌لماندوه‌ كه‌ كه‌سانى به‌هێزن و باشترین تواناین هه‌یه‌ له‌ دروستكردنى په‌یوه‌ندى  گونجاو له‌گه‌ڵ جه‌ماوه‌ركه‌یاندا، له‌ نمونه‌ى ئه‌وانه‌ش ( ڕۆناڵد ڕیگان _  جۆن كه‌نه‌دى _ بیلكلتن _ بۆشى كوڕ _ ئۆباما) . 

53579392016_a7.JPG

 هاوكات به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ جه‌سته‌ى لاوازى ( میت ڕۆمنى و جۆن مه‌كین، بۆشى باوك، كیرى ، بۆب دۆلف) هۆكار بوو له‌وه‌ى ڕێگربن له‌ نمایشكردنى ده‌ركه‌وتنێكى هێزدار،  به‌ بڕواى توێژه‌رانى ئه‌م بواره‌ ئه‌داكردنى هێز و تواناى سرنجڕاكێش به‌ نوێنه‌رایه‌تى كردنى ئه‌ندامه‌كانى جه‌سته‌ ده‌بێته‌ هۆكارێكى سه‌ره‌كى بۆ دروستكردنى په‌یوه‌ندی سه‌ركه‌وتوو له‌گه‌ڵ به‌رامبه‌ردا، ئه‌م هێزه‌ش زیاتر له‌ ئه‌نجامى ڕۆشتنێكى گه‌رم و گوڕ و وه‌ڵامدانه‌وه‌ى گونجاو له‌كاتى  شایسته‌دا و جوڵاندنى ده‌سته‌كان به‌ شێوه‌یه‌كى ئه‌رێنى و كارێگه‌ر ڕه‌چاوكردنى هه‌موو ئه‌و خاڵه‌نه‌ى له‌ كه‌سێكى لاوازه‌وه‌ كاندید ده‌كه‌ن به‌ كه‌سێكى به‌هێز و خودان هێز. 

11599392016_a8.JPG

 سێهه‌م: نه‌رم و نیانى له‌ ده‌ربڕیندائه‌و خاڵه‌ هه‌تا ئه‌و ڕاده‌یه‌ پێویسته‌ كه‌ ده‌ربڕینه‌كان هێنده‌ خاو نه‌كرێنه‌وه‌ كه‌ پێچه‌وانه‌ ببنه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ده‌ركه‌وتنێكى ئه‌كتیڤ و جوڵاو به‌هێز و هێنده‌ش خێرانه‌بن كه‌ وه‌ك كه‌سێكى سه‌رشێت ده‌ر بكه‌ون، نمونه‌ى ئه‌و كه‌سێتیه‌ سیاسیه‌ ئه‌مریكیانه‌ى له‌ ڕابردوودا له‌ سه‌رخۆ و هێمن بوون ( كه‌نه‌دى و ئۆباما و  كلینتن) بوون ، هه‌ر چه‌نده‌ (میت ڕۆمنى) یش له‌ ده‌ربڕیندا لاواز نه‌بوو به‌ڵام شڵه‌ژاوى و توڕه‌بوونى ڕێگربوون له‌ ده‌ركه‌وتنى زیاترى ئه‌و لایه‌ن ئه‌رێنیه‌ى، له‌ ئێستاشدا ( ترامپ) یه‌كێكه‌ له‌ كاندیده‌ سه‌ر شێتانه‌ى ده‌ربڕینه‌كانى به‌ شێوه‌یه‌كى توند و خێرا ده‌ر ده‌بڕێت و چاوه‌ڕوانى كاتى گونجاو شوێنى گونجاو ناكات له‌ ده‌ربڕینى مه‌به‌سته‌كانیدا و زۆرینه‌ى كات توشى هه‌ڵه‌ى په‌له‌كردن و خێراى ده‌ربڕین ده‌بێته‌وه‌، هاوكات ( تید كروز) یش به‌هه‌مان شێوه‌ ناتوانێت نه‌رمونیان بێت و زۆرینه‌ى كات به‌ ڕقێكى زۆره‌وه‌ مه‌به‌سته‌كانى ده‌ر ده‌بڕێت و به‌ ته‌واوى زه‌خت له‌ جه‌سته‌ و ڕوخسارى ده‌كات، هه‌ر چه‌نده‌ وه‌ك پێشبینى ده‌كرا نه‌یتوانى ده‌نگى پێویست بهێنیت له‌سه‌ر ئاستى ویلایه‌ته‌كان و پاشه‌كشه‌ى خۆى له‌سه‌ر لیستى كۆمارییه‌كان ڕاگه‌یاند، به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ( هیلارى) یه‌كێكه‌ له‌و كاندیدانه‌ى به‌ شێوه‌یه‌كى هاوسه‌نگ و وته‌كانى ده‌ر ده‌بڕیت كه‌ نه‌وه‌ك كه‌سێكى لاواز و نه‌ وه‌ك كه‌سێكى سه‌رشێت ده‌ر ناكه‌وێت. 

16110392016_a9.JPG

چواره‌م: بوونى زه‌رده‌خه‌نه‌ى ڕاسته‌قینه‌ و خۆپاراستن له‌ زه‌رده‌خه‌نه‌ى فێڵاوىجۆره‌كانى زه‌رده‌خه‌نه‌ زۆرن، به‌ڵام ئه‌وه‌ى سیاسیه‌كان زیاتر له‌ هه‌موو جۆره‌كان توشى گرفت ده‌كات زه‌رده‌خه‌ى دروستكراویانه‌ ( ساخته‌) ، كه‌ ئه‌م زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌ش به‌وه‌ جیا ده‌كرێته‌وه‌ له‌گه‌ڵ زه‌رده‌خه‌نه‌ى ڕاسته‌قینه‌ كه‌ ته‌نیا به‌ لێو ئه‌نجام ئه‌درێت و هیچ كاریگه‌ریه‌ك له‌سه‌ر چاو دانانێت و چرچ ناخاته‌ چاوه‌كانه‌وه‌ و به‌ شێوه‌یه‌كى خۆیست و به‌ ئیراده‌ى كه‌سه‌كه‌ خۆى ئه‌نجام ئه‌درێت كه‌ ئه‌مه‌ش پێچه‌وانه‌ى زه‌رده‌خه‌ى و پێكه‌نینى ڕاسته‌قینه‌یه‌،ئه‌م شێوازه‌ له‌ زه‌رده‌خه‌نه‌ ( كروز) كاندیدى شكستخواردووى كۆمارییه‌كان ئه‌نجامى ئه‌دات و كه‌مترین كات زه‌رده‌خه‌نه‌ى ڕاسته‌قینه‌ى هه‌یه‌، به‌ڵام ( هیلارى )  كه‌متر ئه‌م جۆره‌ زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌ ده‌كات، كه‌ به‌بڕواى توێژه‌رانى زمانى جه‌سته‌ ئه‌م جۆره‌ له‌ زه‌رده‌خه‌نه‌ زۆرترین مه‌ترسى و كاریگه‌رى نه‌رێنى به‌سه‌ر كاندیدى هه‌ڵبژێردراوه‌وه‌ به‌جێده‌هێڵن، له‌ هه‌ڵبژاردنه‌كانى كۆتاییه‌كانى سه‌ده‌ى بیستیشدا ئه‌م حه‌ڵه‌تانه‌ بوونى هه‌بووه‌، (هۆبیرت هه‌مفرى له‌ هه‌ڵبژاردنى 1968)  و (مایك دوكۆكیسى  له‌ هه‌ڵبژاردنى 1988) ( جۆن كیرى له‌ هه‌ڵبژاردنى 2004) ، هه‌رسێكیان شكستیان هێنا و هه‌ر سێكیشیان تایبه‌تمه‌ندى كه‌سى زه‌رده‌خه‌نه‌ئامێزیان نه‌بوو له‌ كه‌مترین حاڵه‌تدا بزه‌یان ده‌كرد، به‌ڵام به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ هه‌ر یه‌كه‌ له‌ ( كلنتین و جۆن كه‌نه‌دى) یه‌كێك بوون له‌و دوو سه‌ركرده‌ ئه‌مرییكیه‌ى گه‌رمترین پێكه‌نین و زه‌ره‌ده‌خه‌نه‌یان هه‌بوو له‌ زۆرینه‌ى حاڵه‌ته‌كاندا. 

 

54210392016_a10.JPG

 هه‌ر په‌یوه‌ند به‌م بابه‌ته‌ ( جۆرج ئێج ده‌بلیو ) به‌هه‌مان شێوه‌ پێكه‌نین و زه‌رده‌خه‌نه‌ى زۆرى هه‌بوو به‌ڵام زۆرترینى پێكه‌نینه‌كانى ساخته‌وگوماناوى بوون. 


 پێنجه‌م: ڕاگرتنى هاوسه‌نگى چاوه‌كانچاوه‌كانى مرۆڤ سێهه‌مین ئه‌ندامى كاریگه‌رى جه‌سته‌ن له‌ دواى ده‌ست و لێوه‌كانه‌وه‌ كه‌ زۆرترین واتاى شاراوه‌ى ده‌روون ده‌رده‌خه‌ن، سه‌یركردنى سه‌ره‌وه‌ بۆ لاى ڕاست، سه‌یركردنى سه‌ره‌وه‌ بۆ خواره‌وه‌، سه‌یركردنى لاى ڕاست به‌ ته‌نیا و چه‌نده‌ها ئاماژه‌ى ترى وه‌ك گه‌وره‌ بوونى قه‌باره‌ى چاوه‌كان و جوڵه‌ى نائاسایى چاوه‌كان ، ده‌لاله‌تى درۆكردن و شڵه‌ژاوى ده‌گرنه‌ خۆ(به‌ پێى تێگه‌یشتنى دروست و تێگه‌یشتن له‌ بارودۆخ و مه‌رجه‌كانى هه‌ڵسه‌نگاندن)  بۆیه‌ پێویسته‌ كاندیدى سه‌ركه‌وتوو جوڵه‌ى چاوه‌كانى به‌جۆرێك به‌كار بهێنیت كه‌ پیچه‌وانه‌ نه‌بن له‌گه‌ڵ ده‌ربڕینه‌كانیدا، ( جۆن كیرى) كاندیدى كۆمارییه‌كان له‌ (2004) دا یه‌كێك بو له‌و كاندیده‌ى زۆرترین ئاماژه‌ى نه‌رێنى به‌ چاوه‌كانى ده‌كرد، هاوكات سه‌رجه‌مى كاندیده‌كان توشى ئه‌م حاڵه‌ته‌ بوون به‌ڵام زیاتر له‌ هه‌مویان له‌ ( كیری) دا بوو به‌ بابه‌تێكى زه‌ق. 

49410392016_a13.JPG

 شه‌شه‌م: هاوسه‌نگى زمانى جه‌سته‌ و زمانى زاره‌كى( پاتى و لینى ) ده‌ڵێن :

زۆرجار نیشانه‌كانى سه‌ر جه‌سته‌مان پێش ده‌ربڕینه‌كانمان ده‌كه‌ون، بۆیه‌ پێویسته‌ به‌ شێوه‌یه‌ك ئاماژه‌كانمان ڕێك بخه‌ین كه‌ پێچه‌وانه‌ نه‌بنه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ئه‌و وتانه‌ى ده‌ریان ده‌بڕین. هه‌رچه‌نده‌ له‌ به‌شه‌كانى پێشوتردا سه‌لماندم كه‌ زمانى جه‌سته‌ خۆنه‌ویسته‌ و به‌ده‌ره‌ له‌ كۆنتڕۆڵى مرۆڤه‌كان به‌ڵام ڕاهێنان و خۆ په‌روه‌رده‌ كردن له‌م بواره‌دا كاریگه‌رى خۆى ده‌بێت، هه‌ر بۆیه‌ زۆرینه‌ى سیاسیه‌كان ڕاوێژكارى كه‌سیان هه‌یه‌ له‌م بواره‌دا، گه‌ر به‌ شێوه‌یه‌كى ساخته‌ش بێت هاوسه‌نگى خۆیان ڕاده‌گرن له‌ نێوان ده‌ربڕینه‌ زاره‌كى و نازاره‌كیه‌كانیاندا، به‌ڵام به‌م حاڵه‌شه‌وه‌ زۆرینه‌ى سیاسیه‌كان توشى كاردانه‌وه‌ى زمانى جه‌سته‌ ده‌بن له‌ به‌رامبه‌ر وته‌كانیاندا، ( جۆن مه‌كین  له‌ هه‌ڵبژاردنى (2008) و ( ڕیتشارد نیكسن)  له‌ هه‌ڵبژاردنى شه‌سته‌كانى ئه‌مریكا توشى ئه‌م حاڵه‌ته‌ ده‌بوون، هاوكات به‌رامبه‌ر ڕكابه‌ره‌كانیشیان كه‌ ( ئۆباما و كه‌نه‌دى) بوون ، توشى په‌شۆكاوى و شڵه‌ژان ده‌هاتن. 

44710392016_a14.JPG


حه‌وته‌م: متمانه‌دان به‌ ده‌ربڕینه‌كان

 پێویسته‌ كاندیدى سه‌ركه‌وتوو به‌ شێوه‌یه‌ك بێت ، متمانه‌ به‌ ووته‌كانیه‌وه‌ دیار بێت و بێ باكانه‌ و بێ منه‌تانه‌ به‌ به‌ڵگه‌وه‌ بێته‌ گۆ و هه‌موو ئه‌و نیشانانه‌ له‌ خۆیدا په‌ره‌پێبدات كه‌ سه‌لمێنه‌رى ڕاستگۆیى و نیاز پاكیه‌تى، بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ش ئاماژه‌ى ده‌ست و چاو و سه‌ر ، به‌كارهێنانیان به‌ جۆش و خرۆشه‌وه‌ ڕۆڵى سه‌ره‌كى ده‌بینن له‌ نه‌خشاندنى كه‌سێكى خاوه‌ن متمانه‌دا.به‌مه‌رجێك ئه‌م جۆش خرۆشه‌ نه‌بێته‌ ده‌رخستنى توڕه‌یى و هاواركردنى نامۆ،  به‌م پێیه‌ متمانه‌ هۆكارێكى سه‌ره‌كیه‌ بۆ ڕاكێشانى هه‌ستى ده‌نگده‌ر،  ئه‌گه‌ر ده‌نگده‌ر متمانه‌ نه‌كه‌ن به‌ كاندیدى هه‌ڵبژێردراو ئه‌وا بیرۆكه‌ و دروشمه‌كانى ده‌مرن، متمانه‌ واده‌كات ده‌نگده‌ره‌كان گوێبییست بن و به‌ حه‌ماسه‌وه‌ ده‌نگبده‌ن. 

 هه‌شته‌م: باشترین نواندن له‌ به‌ پێوه‌ وه‌ستان و دانیشتندا

ده‌ركه‌وتنى جوگرافیاى جه‌سته‌ له‌ هه‌ردوو شێوازى دانیشتن و به‌ پێوه‌ وه‌ستاندا جیاوازه‌، زۆرێك به‌ پێوه‌ هه‌ست به‌ شڵه‌ژان ده‌كه‌ن و له‌ كاتى دانیشتندا جه‌سته‌ى ئارامیان ده‌ر ده‌كه‌وێت، بۆ كاندیدى سه‌ركه‌وتوو پێویسته‌ له‌ هه‌ردوو حاڵه‌ته‌كه‌دا گونجاندن دروست بكات و خۆى به‌ دور بگرێت له‌ شڵه‌ژاوى و ناڕێكى پێویسته‌ له‌ كاتى به‌ پێوه‌ وه‌ستاندا كه‌ زیاتر له‌ شێوازى دانیشتن ئه‌ندامه‌كانى جه‌سته‌ى له‌ جوڵه‌ و ده‌ركه‌وتندان خۆى باشتر ڕێكبخات، نیشانه‌كانى هێز و باڵاده‌ستى و مه‌زنى جه‌سته‌ش هه‌ر له‌م كاته‌دا ده‌ر ده‌كه‌وێت، شوێن زۆر گرنكه‌ بۆ نمایشكردنى جه‌سته‌ له‌ كاتى دانیشتندا بێت یان له‌ كاتى به‌ پێوه‌ وه‌ستاندا ، هاوكات ئه‌و كه‌ره‌سته‌یه‌ش پێویسته‌ له‌به‌رچاوبگیرێت كه‌ له‌ سه‌رى ده‌وه‌ستیت یان له‌ سه‌رى داده‌نیشیت، كورسى( ده‌سكدار و ته‌سك و بچوك ) ده‌تكه‌ن به‌ كه‌سێكى بچوككراوه‌ و گوشراو ، پانتاى گه‌وره‌ و زیاتر مه‌جالى جوڵه‌و ده‌ركه‌وتن و ڕكردن هێزى زیاتر ده‌ده‌ن به‌ كاندیدى سه‌ركه‌وتوو پێویسته‌له‌به‌ر چاوبگیردرێن، هه‌ڵبژاردنه‌كانى ڕابردوو پێمان ده‌ڵێن (جۆرج مه‌ك گۆفه‌رن له‌ هه‌ڵبژاردنى 1972، وۆلته‌ر مۆندێیل له‌ هه‌ڵبژاردنى 1984،  بۆشى باوك له‌ هه‌ڵبژاردنى 1988، ڕۆس پیرۆت له‌ هه‌ردوو هه‌ڵبژاردنى 1992 _1996 . 

 

291110392016_a16.JPG
 ئه‌و كاندیدانه‌ بوون كه‌ هه‌ستى بێزارى به‌ ڕووخساریانه‌و دیار بوو كه‌م تاقه‌ت بوون له‌ به‌ پێوه‌ وه‌ستان و دانیشتن و مناقه‌شه‌ى چڕ و پڕدا، له‌ ئێستاشدا (ماركۆڕۆبیۆ و بێرنى سانده‌رز) له‌و كاندیدانه‌ هه‌ژمار ده‌كرێن كه‌ له‌ به‌ پێوه‌ وه‌ستاندا زوو تێكده‌چن و زۆر كات قاچى چه‌پیان وه‌ك په‌رچه‌كردارێكى بێزاربوون و بێتاقه‌ت بوون به‌رزده‌كه‌نه‌وه‌، هه‌رچه‌نده‌ ڕه‌نگه‌ ته‌مه‌نى (بێرنى سانده‌رز) هۆكار بێت بۆ ئه‌وه‌ى به‌م شێوه‌یه‌ ده‌رى بخات.

 


نۆیه‌م: نه‌ترسان و هه‌ست نه‌كردن به‌ هه‌ڕه‌شه‌زۆرێك له‌ كاندیده‌كانى ڕابردوو ئه‌و سیفه‌ته‌یان هه‌بوو له‌ به‌رامبه‌ر ده‌ربڕینه‌كانى ڕكابه‌ره‌كانیان هه‌ستیان به‌ هێرش و ترس ده‌كرد ، زۆر جاریش ده‌په‌شۆكان، ڕه‌نگه‌له‌ ئێستاشدا (جێب بۆش) ى كاندید بوو ، زۆرترین ئه‌م حاڵه‌ته‌ى تێدا به‌رجه‌سته‌ بێـ به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ له‌ ڕابردودا (بۆشى كور)ِ كه‌سێك بوو هه‌ستى به‌ ترس و هه‌ڕه‌شه‌ى به‌رامبه‌ر نه‌ده‌كرد، به‌ڵكو خۆى ببوه‌ ترس و هه‌ڕه‌شه‌ بۆ ڕكابه‌ره‌كانى له‌ هه‌ر دوو هه‌ڵبژاردنى (2000 و 2004) دا، شاییه‌نى خستنه‌ ڕووه‌ هه‌ر كاتێك كاندیدێك هه‌ستى به‌ ترس كرد یان هه‌ڕه‌شه‌ى به‌رامبه‌ر كرد ، ئاماژه‌ى له‌قاندنى سه‌ر و په‌شۆكاوى و سور هه‌ڵگه‌ڕانى چاوى ، تێدا ده‌ر ده‌كه‌وێت، یان سه‌رى داده‌خات و ده‌ست ده‌نێت به‌ گوێچه‌كه‌یه‌وه‌ وه‌ك به‌رپه‌رچێك بۆ ئه‌و وته‌یه‌ى گوێى لێده‌بێت و وا خۆى پیشانده‌دا كه‌ تگوێبیستى نه‌بووه‌ ، به‌م كاره‌ش خۆى له‌ به‌رپرسیارێتى ده‌تزێته‌وه‌.هه‌مان دۆخیش بۆ ( میت ڕۆمنى ڕاست بوو له‌ هه‌ڵبژاردنى 2012 له‌ به‌رامبه‌ر ئۆبامادا) . 

 

ده‌یه‌م: باشترین ئه‌داى ده‌سته‌كانتوێژه‌رانى زانستى زمانى جه‌سته‌ سه‌لماندویانه‌ كه‌ ده‌سته‌كانى مرۆڤ پله‌ى یه‌كه‌مى كۆى ئه‌ندامه‌كانى جه‌سته‌ پێكده‌هێنن له‌ ده‌رخستنى زۆرترین ئاماژه‌ و واتادا( به‌ پێى جوگرافیاى ده‌ركه‌وتنى جه‌سته‌ ئه‌م ڕۆڵه‌ ده‌گۆڕێ بۆ ئه‌ندامێكى تر)، بۆیه‌ پێویسته‌ كاندیدى هه‌ڵبژێردراو یان هه‌ر سیاسیه‌كى تر شاره‌زایى هه‌بێت له‌ جوڵاندنى ده‌ست و په‌نجه‌كانیدا، چونكه‌ ده‌سته‌كان زۆرجار پێچه‌وانه‌ى ده‌ربڕینه‌ زاره‌كییه‌كان لێدوان ده‌ده‌ن، بۆ نمونه‌ گه‌ر كه‌سێك به‌ ده‌ربڕینى زاره‌كى خۆشه‌ویستى خۆى ده‌رببڕێت به‌ڵام ده‌سته‌كانى له‌ شێوه‌ى بۆگس ، یان له‌سه‌ر سینگى كۆكردبێته‌وه‌ ئه‌وه‌ بزانه‌ ڕاست ناكات، چونكه‌ هه‌ر یه‌ك له‌م دوو ئاماژه‌یه‌ واتاى ڕه‌خنه‌گرى و بێزارى و توڕه‌یى ده‌گرنه‌ خۆیان( به‌ له‌به‌ر چاوگرتنى مه‌رجه‌كانى هه‌ڵسه‌نگاندن)، له‌ لایه‌كى تره‌وه‌ په‌نجه‌كانى ده‌ست به‌ تایبه‌ت ڕاكێشانى په‌نجه‌ى شایه‌تمان بۆ به‌رامبه‌ر یان ده‌ستدرێژكردنى خێرا و كاریگه‌ر ده‌بێته‌ واتاى هه‌ڕه‌شه‌ و توڕه‌ له‌ به‌رامبه‌ر، بۆیه‌ باشترین شێواز پیشاندانى له‌پى ده‌سته‌ به‌ كراوه‌یى و خۆ به‌دورگررتن له‌ په‌نجه‌ ڕاكێشان و كێشان به‌سه‌ر مێزدا و نه‌گرتنى ده‌سته‌كان له‌ شێوه‌ى بۆكسدا و نه‌جوڵندنى خێراو شپرزه‌ى ده‌سته‌كان. 

 

یانزه‌یه‌م: به‌رگه‌ گرتنى پرسیارى زۆر و خۆپاراستن له‌ هه‌ڵچوونكاندیدى سه‌ركه‌وتوو پێویسته‌ په‌یوه‌ندیه‌كى باش گرێ بدات له‌گه‌ڵ جه‌ماوه‌ره‌كه‌یدا، به‌ شێوه‌یه‌كى شایسته‌ مه‌وداى زمانى جه‌سته‌ و هاوڵاتیان ڕێكیخات، هاوكات به‌رگه‌ى لێشاوى پرسیارى ڕكابه‌ر و ده‌نگده‌ره‌كانى بگرێت و له‌ سه‌رخۆ و بێ توڕه‌بوون و شڵه‌ژان وه‌ڵام بداته‌وه‌، چونكه‌ زۆرجار هه‌ر گرژیه‌ك له‌وه‌ڵام دانه‌وه‌ ده‌بێته‌ ده‌رخه‌رى دیوبَكى سلبى كه‌سایه‌تى كاندید، به‌م كاره‌ش زیاتر خۆى تاوانبار ده‌كات یان زیاتر ئه‌و گومانه‌ى له‌سه‌ریه‌تى ده‌سه‌لمێندرێت و به‌ ده‌نگ پێنه‌دان سزاى ئه‌م هه‌ڵویسته‌ى ده‌درێت، له‌ ئێستدادا (كروز)  (هه‌رچه‌نده‌ له‌ كێبڕكێى هه‌ڵبژاردن هاته‌ ده‌ره‌وه‌ به‌ڵام زۆرترینه‌ كاته‌كان به‌ ڕوخسارێكى توڕه‌وه‌ ده‌ر ده‌كه‌وت ) ، دیسانه‌وه‌ ( تڕامپ) یه‌كێكى تره‌ له‌و كاندیدَانه‌ى به‌ هاواركردنى زۆر و توڕه‌بونى نامۆ ناسراوه‌ ( هه‌رچه‌ند زۆرێك له‌ هاواڵاتیانى ئه‌مریكى ئه‌م جۆره‌ كه‌ سایه‌تیه‌یان ده‌وێت ، هاوكات خودى "ترامپ) یش له‌ پارتێكدایه‌ كه‌ به‌ توندڕه‌وى و جه‌نگ و توندوتیژى ناسراوه‌ له‌ مێژووى ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانى ئه‌مریكادا.  

 

دوازده‌هه‌م: پشت نه‌به‌ستن به‌ نوسراوى سه‌ر كاغه‌زڕه‌نگه‌ وه‌ك خاڵێكى نه‌رێنى تێڕوانین بۆ ئه‌و كاندیده‌ بكرێت كه‌ پشت به‌ نوسراوى سه‌ر كاغه‌ز ده‌به‌ستێت و پێشوه‌خته‌ خۆى ئاماده‌كردبێت كه‌ چى بلێت ،  بۆیه‌ باشتره‌ به‌ پێى قسه‌ و وته‌كانى به‌رامبه‌ر  به‌شدارى و  وه‌ڵامى هه‌بێت، ئاساییه‌ چه‌ند خالێكى بنه‌ڕه‌تى بۆ بیر هێنانه‌وه‌ به‌ كورتى له‌سه‌ر كاغه‌ز تۆمار بكرێت، نه‌وه‌ك بۆ سه‌رجه‌مى ده‌بڕینه‌كان پشت به‌ نوسراو ببه‌ستێت، چونكه‌ كاندید ناچار ده‌بێت بۆ خوێندنه‌وه‌ى نوسراوه‌كانى زیاتر له‌ حاڵه‌تى ئاسایى سه‌رى دانه‌وێنێت، كه‌ ئه‌مه‌ش وه‌ك كه‌سێكى ترسنۆك یان كه‌سێك كه‌ خۆى له‌ به‌رپرسیارێتى ده‌دزێته‌وه‌ یان ترسى هه‌یه‌ له‌ وته‌كانى به‌رامبه‌ر، بۆیه‌ بۆ ئه‌وه‌ى توشى شڵه‌ژان نه‌بێت چاوه‌ڕوانى  بارودۆخى چاوه‌ڕوان نه‌كراو بكات بۆ ئه‌وه‌ى قسه‌ى له‌سه‌ر بكات  ، نه‌وه‌ك پێش وه‌خته‌ وتووێژى نوسراو ئاماده‌ بكات، گه‌ر ئه‌مه‌ بكات وه‌ك كه‌سێكى پشت به‌ خۆ نه‌به‌ستوو وێناى بۆ ده‌كرێت.

 


 سیازده‌هه‌م: شیكپۆش و جه‌سته‌ڕێك و سرنجڕاكێشپێویسته‌ كاندیدى هه‌ڵبژێردراو شپرزه‌ ده‌رنه‌كه‌وێت و گرنگى ته‌واو بدات به‌ پۆشاكه‌كانى ، بۆنمونه‌ پێویسته‌ هه‌ر كه‌سێتیه‌كى سیاسى له‌هه‌ر پۆستێكى باڵادا له‌كاتى دانیشتندا ، دوگمه‌ى چاكه‌ته‌كه‌ى بكاته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ى به‌ربه‌ست له‌به‌ر ده‌م جوڵه‌كردنى جه‌سته‌یدا دروست نه‌بێت، وه‌ له‌گه‌ڵ هه‌ڵسانى یان له‌كاتى به‌ پێوه‌ وه‌ستاندا دوگمه‌ى چاكه‌ته‌كه‌ى دابخاته‌وه‌،به‌ڵام ده‌بینین ئه‌م شێوازه‌ لاى ( ترامپ) كه‌ڵكى نیه‌ له‌و كاتانه‌شى به‌ پێوه‌یه‌ دگمه‌ى چاكه‌ته‌كه‌ى كراوه‌ته‌وه‌،به‌هه‌مان شێوه‌ (سانده‌رز)یش له‌ زۆر كاتدا له‌ بیرى ده‌كات له‌ كاتى به‌ پێوه‌ وه‌ستاندا دوگمه‌ى چاكه‌ته‌كه‌ى دابخات،  به‌ڵام كروز یه‌كێكه‌ له‌و كاندیدانه‌ى زۆرترین بایه‌خ ده‌دات به‌ ڕێكپۆشى جه‌سته‌ى ، هاوكات جوانى ڕوخساریش به‌ شێوه‌یه‌كى دور مه‌ودا كاریگه‌رى خۆى به‌جێده‌هێلێت له‌سه‌ر ده‌نگده‌ر ، ده‌بینین ( جۆن كه‌نه‌دى ، كلنتن) له‌ ڕابردودا له‌ كاندیده‌ زۆر سرنجڕاكێشه‌كان بوون، هاوكات( میت ڕۆمنی)ش هه‌تا ئێستاش سیاسیه‌كى كه‌شخه‌ و سرنجڕاكێشه‌ ، به‌ڵام پرسیار لێره‌دا ئه‌وه‌یه‌ ئه‌گه‌ر ( میت ڕۆمنى ) كه‌شخه‌بوو بۆ شكستى هێنا؟ له‌ كاتێكدا ووتمان دوور مه‌ودا ئه‌م پرسه‌ كاریگه‌رى ده‌بێت له‌سه‌ر ده‌ر ئه‌نجامى هه‌ڵبژاردن؟ بێ گومان وه‌ڵامى ئه‌م پرسیاره‌ په‌یوه‌ندى هه‌یه‌ به‌وه‌ى ( میت ڕۆمنى) كرده‌وه‌ لاواز و جوڵه‌ نه‌رێنیه‌كانى زه‌قتربوون له‌ ڕوخساره‌ سرنجڕاكێشه‌كه‌ى، لاوازى جه‌سته‌ى و ده‌ر نه‌كه‌وتنى وه‌ك كاندیدێكى به‌هێز ئه‌م ڕۆڵه‌ى بینى له‌ شكست پێهێنانیدا. 

 

 چوارده‌هه‌م: چه‌ند ئاماژه‌یه‌كى دیكه‌ى ئه‌رێنى و پێكه‌وه‌یىباشتره‌  كاندید پرۆسه‌ى په‌روه‌رده‌كردنى خۆى به‌و ئاماژانه‌ ڕێكبخات كه‌ ده‌یكاته‌ كه‌سێكى ویسترا و دڵگیر له‌ نمونه‌ى ئه‌وانه‌ ( زه‌رده‌خه‌نه‌ى ڕاسته‌قینه‌، سه‌لماندنى توانا و گه‌رمى جه‌سته‌، وه‌ستانى كراوه‌، به‌رزكردنه‌وه‌ى ده‌ستى ڕاست، جوت نه‌كردنى پێكان له‌ یه‌كتر، وه‌ڵامدانه‌وه‌ى بۆ زمانى جه‌سته‌ى به‌رامبه‌ر، گونجاندنى ئاماژه‌كانى جه‌سته‌ى به‌ پێى كات و شوێن و كلتورى جیاواز، ده‌رپه‌ڕاندن و به‌رز پیشاندانى سنگ و چه‌ناگه‌ به‌ڵام به‌ شێوه‌یه‌ك نه‌بیت كه‌ بیكاته‌ كه‌سێكى له‌ خۆ بایى، پاراستنى مه‌وداى كه‌سێتى خۆى و به‌رامبه‌ر، ڕێگه‌ نه‌دان له‌ داگیركردنى مه‌وداى كه‌سى و گه‌رمى خۆى، سه‌ر دانه‌واندن زۆر، چاو نه‌تروكاندنى زۆر، ده‌ست نه‌بردن بۆ لوت و گوێ و ڕوومه‌ت، سه‌یركردنى كتوپڕ، گاڵته‌ نه‌كردن و ڕێزدانان بۆ به‌رامبه‌ر، خۆپاراستن له‌ توڕه‌بوون و به‌رپه‌رچى كوێرانه‌، به‌رز نه‌كردنه‌وه‌ى زۆرى په‌نجه‌ى شایه‌تمان، په‌راوێز نه‌خستى زۆرى به‌رامبه‌ر مه‌گه‌ر له‌ حاڵه‌تێكدا پێویست بكا .... هتد.

 

زۆرترین خوێندراوە

بۆ زانینی سەرپێچی ئوتۆمبێلەکەت کلیک بکە

سلێمانی هەولێر دهۆک

ڕاپرسی

كام جۆری سیستەمی حوكمڕانی بۆ هەرێمی كوردستان دەگونجێت ؟




    
Copyright © 2015 Snur Media. Developed by Avesta Group and powered by Microsoft Azure